PSTET 1 QUESTION PAPER 2026 ANSWER KEY
PSTET Paper I - Child Development
and Pedagogy (Part 1) Answer Key
1. How can classroom interventions
like peer tutoring and cooperative learning help students?
(A) By only improving physical
fitness
(B) By increasing academic skills
and social support, thus promoting self-concept
(C) By reducing the need for
teachers
(D) By focussing only on
individual competition
ਕਲਾਸਰੂਮ ਦਖ਼ਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦੇ
ਹਨ ?
(A) ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੁਧਾਰ ਕੇ
(B) ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਥਨ ਵਧਾ ਕੇ, ਸਵੈ-ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ
(C) ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟਾ ਕੇ
(D) ਕੇਵਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ
Correct Answer: (B)
2. Autism Spectrum Disorder (ASD)
is:
(A) A physical illness
(B) A developmental disorder
affecting the brain
(C) A temporary behaviour problem
(D) A learning style
ਆਟਿਜ਼ਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ (Autism Spectrum Disorder) ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ
(B) ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਕਾਸੀ ਵਿਗਾੜ
(C) ਅਸਥਾਈ ਵਿਹਾਰ ਸਮੱਸਿਆ
(D) ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ
Correct Answer: (B)
3. Why should teachers design
diverse sensory activities that integrate visual, auditory, tactile and other
sensory experiences with scientific concepts ?
(A) To reduce the need for
textbooks in science education
(B) To focus only on visual
learning
(C) To make science classes more
competitive
(D) To help children develop a
sensory-based understanding of scientific phenomena
ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਿਉਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ
ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ, ਸਪਰਸ਼ ਆਦਿ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ?
(A) ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟਾਉਣ ਲਈ
(B) ਕੇਵਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ
(C) ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
(D) ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਇੰਦਰੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ
ਲਈ
Correct Answer: (D)
4. Which of the following best
describes a delinquent child?
(A) A child who commits serious
crimes punishable by law
(B) A young offender whose actions
are minor and not considered serious crimes, such as bullying, lying, or
truancy
(C) A child who never breaks
school rules
(D) A child who only studies and
avoids social interactions
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਉਹ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ
(B) ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਪਰਾਧੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਮਾਮੂਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ
ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ,
ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ
(C) ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ
(D) ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ
Correct Answer: (B)
5. Which of the following best
describes the progression of an infant's verbal development ?
(A) Infants progress from crying
to cooing and babbling, with babbling eventually reflecting sounds from the
language they hear.
(B) Infants start by speaking full
words, then progress to cooing and crying.
(C) Infants immediately imitate
adult speech without any intermediate sounds.
(D) Babbling continues to include
all human language sounds throughout infancy.
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੋਣ ਤੋਂ ਕੂਕਣ ਅਤੇ ਤੁਤਲਾਉਣ ਤਕ ਵਿਕਾਸ, ਬੜਬੜਾਉਣ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ
ਭਾਸ਼ਾ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
(B) ਨਵਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੂਕਣ ਤੋਂ ਰੋਣ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ।
(C) ਨਵਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਲਗ ਦੀ
ਬੋਲੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
(D) ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਤੁਤਲਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ
ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
Correct Answer: (A)
6. What term best describes
phonetically diversified sounds produced by manipulating the tongue, lips,
throat, and voice, often forming consonant-vowel combinations like "ba,
ba, ba"?
(A) Cooing
(B) Echolalia
(C) Babbling
(D) Telegraphic speech
ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਜੀਭ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ
ਵਿਵਿਧਤਾਪੂਰਨ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ "ਬਾ, ਬਾ, ਬਾ" ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ-ਸਵਰ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
(A) ਕੂਕਣਾ
(B) ਸ਼ਬਦ-ਅਨੁਕਰਨ
(C) ਤੁਤਲਾਉਣਾ
(D) ਟੈਲੀਗਰਾਫ਼ਿਕ ਬੋਲੀ
Correct Answer: (C)
7. Which defense mechanism
involves redirecting emotions into healthy or socially acceptable channels?
(A) Repression
(B) Sublimation
(C) Denial
(D) Projection
ਕਿਹੜੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਚੈਨਲਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ?
(A) ਦਮਨ
(B) ਉੱਤਮਤਾ
(C) ਇਨਕਾਰ
(D) ਪ੍ਰਖੇਪਣ
Correct Answer: (B)
8. What is the main focus of the
Montessori Method?
(A) Rote memorization and strict
discipline
(B) Child-centered, self-directed
learning
(C) Teacher-led lectures
(D) Only physical development
ਮੋਂਟੇਸੋਰੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਰੱਟਾ ਲਗਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ
(B) ਬਾਲ -ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ, ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ
(C) ਅਧਿਆਪਕ- ਅਗਵਾਈ ਭਾਸ਼ਣ
(D) ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ
Correct Answer: (B)
9. Dysgraphia is a learning
disability that primarily affects:
(A) Reading comprehension
(B) Verbal communication
(C) Mathematical calculations
(D) Writing skills, including
handwriting, spelling, and composition
ਡਿਸਗ੍ਰਾਫੀਆ ਇੱਕ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਅਸਮਰਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ:
(A) ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਝ
(B) ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ
(C) ਗਣਿਤ/ਸੰਖਿਅਕ ਗਿਣਤੀ
(D) ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ (ਹੱਥ-ਲਿਖਾਈ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ, ਰਚਨਾ)
Correct Answer: (D)
10. According to Jean Piaget,
during which age period does more than half of a child's speech tend to be
egocentric?
(A) 0-2 years
(B) 2-3 years
(C) 3-5 years
(D) 7-11 years
ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ
ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਹਉਮੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) 0-2 ਸਾਲ
(B) 2-3 ਸਾਲ
(C) 3-5 ਸਾਲ
(D) 7-11 ਸਾਲ
Correct Answer: (C)
11. Which developmental period is
known as the newborn stage and extends from birth to approximately 10-14 days?
(A) Prenatal period
(B) Neonatal period
(C) Infancy
(D) Early childhood
ਕਿਸ ਵਿਕਾਸੀ ਦੌਰ ਨੂੰ ਨਵਜਾਤ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10-14 ਦਿਨ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ
(B) ਨਵਜਾਤ ਅਵਧੀ
(C) ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਅਵਸਥਾ
(D) ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ
Correct Answer: (B)
12. Who proposed the Theory of
Moral Development consisting of three levels and six stages ?
(A) Jean Piaget
(B) Lawrence Kohlberg
(C) Lev Vygotsky
(D) Sigmund Freud
ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ?
(A) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(B) ਲਾਰੇਂਸ ਕੋਹਲਬਰਗ
(C) ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ
(D) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ
Correct Answer: (B)
13. What did B.F. Skinner study
using the Skinner's box ?
(A) Classical conditioning
(B) Operant conditioning
(C) Observational learning
(D) Cognitive development
ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ ਨੇ ਸਕਿਨਰ ਬਾਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ?
(A) ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨੁਕੂਲਨ
(B) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਨੁਕੂਲਨ
(C) ਨਿਰੀਖਣ ਸਿਖਲਾਈ
(D) ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ
Correct Answer: (B)
14. Who first studied the
connection between stimulus and response ?
(A) B.F. Skinner
(B) Ivan Pavlov
(C) Sigmund Freud
(D) Jean Piaget
ਉਤੇਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ ?
(A) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(B) ਇਵਾਨ ਪੇਵਲੋਵ
(C) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ
(D) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
Correct Answer: (B)
15. The Structure of Intellect
model which describes intelligence as a combination of operations, contents and
products, was proposed by:
(A) Howard Gardner
(B) Jean Piaget
(C) J.P. Guilford
(D) B.F. Skinner
ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਬਣਤਰ (Structure of Intellect) ਮਾਡਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ
ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ
ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ?
(A) ਹਾਵਰਡ ਗਾਰਡਨਰ
(B) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(C) ਜੇ.ਪੀ. ਗਿਲਫ਼ਰਡ
(D) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
Correct Answer: (C)
16. Who proposed the Factor Theory
of Heredity?
(A) Gregor Mendel
(B) L.L. Thurston
(C) Charles Darwin
(D) James Watson & Francis
Crick
विਰਾਸਤ ਦਾ ਕਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ?
(A) ਗ੍ਰੈਗਰ ਮੈਂਡਲ
(B) ਐੱਲ ਐੱਲ ਥਰਸਟਨ
(C) ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ
(D) ਜੇਮਸ ਵਾਟਸਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਕ੍ਰਿਕ
Correct Answer: (A)
17. What does Gestalt refer to in
psychology?
(A) A single part
(B) A whole or pattern
(C) Forgetting
(D) Memorizing
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ "ਗੇਸਟਾਂਲਟ" ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
(A) ਇਕੱਲਾ ਹਿੱਸਾ
(B) ਇੱਕ ਸਮੁੱਚ ਜਾਂ ਪੈਟਰਨ
(C) ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ
(D) ਯਾਦ ਕਰਨਾ
Correct Answer: (B)
18. According to Edward
Thorndike's multifactor theory, intelligence is:
(A) A single ability
(B) A multitude of separate
factors
(C) Only memory
(D) Same for everyone
ਐਡਵਰਡ ਥੋਰਨਡਾਇਕ ਦੇ ਬਹੁ-ਕਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੱਧੀ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਹੀ ਯੋਗਤਾ
(B) ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ
(C) ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ
(D) ਸਭ ਲਈ ਇਕ ਸਮਾਨ
Correct Answer: (B)
19. Who defined intelligence as
the global capacity to act purposefully, think rationally and deal effectively
with the environment?
(A) B.F. Skinner
(B) Jean Piaget
(C) Edward Thorndike
(D) David Wechsler
ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ, ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਵਜੋਂ ਕਿਸਨੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ?
(A) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(B) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(C) ਐਡਵਰਡ ਥੋਰਨਡਾਇਕ
(D) ਡੇਵਿਡ ਵੈਸ਼ਲਰ
Correct Answer: (D)
20. What is a motive?
(A) A thought or feeling that
drives action
(B) A physical object
(C) A learned skill
(D) A memory
ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ
(B) ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂ
(C) ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁਨਰ
(D) ਇੱਕ ਯਾਦ
Correct Answer: (A)
21. Who proposed the Hierarchy of
Needs ?
(A) Sigmund Freud
(B) B.F. Skinner
(C) Abraham Maslow
(D) Ivan Pavlov
ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀਦਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ?
(A) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ
(B) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(C) ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਮਾਸਲੋਵ
(D) ਇਵਾਨ ਪੇਵਲੋਵ
Correct Answer: (C)
22. Self-actualization needs
include:
(A) Food and water
(B) Safety and security
(C) Achieving one's potential,
creativity, and curiosity
(D) Friendship and love
ਸਵੈ- ਵਾਸਤਵਿਕੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
(A) ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ
(B) ਬਚਾਉ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
(C) ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ
(D) ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ
Correct Answer: (C)
23. How is a child's heredity
determined ?
(A) Only by immediate parents
(B) Mostly by grandparents
(C) Partly by parents,
grandparents, great-grandparents
(D) Only by environment
ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
(A) ਕੇਵਲ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ
(B) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀ ਤੋਂ
(C) ਮਾਪੇ, ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀ, ਪੜਦਾਦੇ- ਪੜਦਾਦੀ ਤੋਂ ਹਿੱਸੇਵਾਰ
(D) ਕੇਵਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ
Correct Answer: (C)
24. Which of the following is
characteristic of individual differences ?
(A) Traits and abilities are
completely independent
(B) Variations in one trait or
ability can affect others
(C) Everyone has the same
abilities
(D) Individual differences do not
influence behaviour
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ?
(A) ਗੁਣ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੱਗ ਹਨ
(B) ਇੱਕ ਗੁਣ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ
ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ
(C) ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
(D) ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ
Correct Answer: (B)
25. What is behaviour?
(A) A person's thoughts only
(B) A person's response to a
situation
(C) A person's appearance
(D) A person's memory
ਵਿਹਾਰ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੇਵਲ ਵਿਚਾਰ
(B) ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
(C) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਿੱਖ
(D) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ
Correct Answer: (B)
26. What does introspection mean?
(A) Looking inward and examining
one's own mind
(B) Observing others' behaviour
(C) Writing notes about the
environment
(D) Memorizing facts
ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
(A) ਅੰਤਰ-ਝਾਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂਚ
(B) ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ
(C) ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਨੋਟ ਲਿਖਣਾ
(D) ਤੱਥ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
Correct Answer: (A)
27. What does short-term planning
involve ?
(A) Planning for several years
ahead
(B) Planning without any
objectives
(C) Planning only for a single day
(D) Making a monthly or weekly
plan with daily objectives and activities
ਅਲਪਕਾਲੀਨ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ
(B) ਬਿਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾ
(C) ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾ
(D) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਹਿਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ
ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ
Correct Answer: (D)
28. What is attention?
(A) Forgetting things easily
(B) Focussing consciousness on a
stimulus or pattern
(C) Random thinking
(D) Only memory of past events
ਧਿਆਨ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ
(B) ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਤੇਜਨਾ ਜਾਂ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ
(C) ਬੇਤਰਤੀਬ ਸੋਚ
(D) ਕੇਵਲ ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ
Correct Answer: (B)
29. According to NEP 2020,
education should be :
(A) Only focussed on science and
mathematics
(B) Experiential, holistic,
learner-centered, and include arts, sports, and values
(C) Rote-based and exam-oriented
(D) Limited to classroom lectures
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ-2020 ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ
ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
(A) ਕੇਵਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ
(B) ਅਨੁਭਵਾਤਮਕ, ਸਮੂਹਿਕ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ -ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ
(C) ਰੱਟਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ
(D) ਕੇਵਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਭਾਸ਼ਣਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ
Correct Answer: (B)
30. Who promoted education based
on "learning by doing"?
(A) Jean Piaget
(B) John Dewey
(C) B.F. Skinner
(D) Abraham Maslow
“ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਣਾ" ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ ?
(A) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(B) ਜੌਹਨ ਡੀਵੀ
(C) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(D) ਅਬ੍ਰਹਮ ਮਾਸਲੋਵ
Correct Answer: (B)
PSTET Paper I - Language I:
Punjabi (Part 2) Answer Key
31. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਕਢਵਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਧੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
(A) ਆਗਮਨ ਵਿਧੀ
(B) ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ
(C) ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਧੀ
(D) ਸੂਤਰ ਵਿਧੀ
Correct Answer: (A)
Brief Description: ਆਗਮਨ ਵਿਧੀ (Inductive Method) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ
ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
32. ਭਾਸ਼ਾਈ ਕੌਸ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕ੍ਰਮ ਹੈ :
(A) ਵਾਚਨ, ਮੌਖਿਕ, ਸੁਣਨਾ, ਲਿਖਣਾ
(B) ਮੌਖਿਕ, ਲਿਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਵਾਚਨ
(C) ਸੁਣਨਾ, ਮੌਖਿਕ, ਵਾਚਨ, ਲਿਖਣਾ
(D) ਮੌਖਿਕ, ਵਾਚਨ, ਸੁਣਨਾ, ਲਿਖਣਾ
Correct Answer: (C)
Brief Description: ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਸੁਣਨਾ (Listening), ਬੋਲਣਾ (Speaking), ਪੜ੍ਹਨਾ (Reading) ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ (Writing) ਹੈ।
33. ਬੱਚਾ ਘਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਭਾਸ਼ਾ ਕੌਸ਼ਲ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸੁਣਨ-ਬੋਲਣ
(B) ਸੁਣਨ-ਪੜ੍ਹਨ
(C) ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ
(D) ਬੋਲਣ -ਲਿਖਣ
Correct Answer: (A)
34. ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ?
(A) ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ।
(B) ਚਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
(C) ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।
(D) ਚਿੱਤਰ ਅਮੂਰਤ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
Correct Answer: (D)
Brief Description: ਚਿੱਤਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
35. ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ :
(A) ਬਲੈਕ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
(B) ਜਦ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ
(C) ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ
(D) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ
Correct Answer: (C)
36. ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ ਅਖਾਣ ਪੂਰਾ ਕਰੋ : ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ ਸੱਚ...
(A) ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸ
(B) ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ
(C) ਤਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬੱਚ
(D) ਤਾਂ ਕੋਠੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੱਚ
Correct Answer: (D)
37. ‘ਹੋੜਾ` ਲਗ ਕਿਹੜੇ ਸਵਰ ਨਾਲ
ਲੱਗਦੀ ਹੈ ?
(A) ਅ
(B) ੲ
(C) ੳ
(D) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ
Correct Answer: (C)
Brief Description: 'ੳ' ਨਾਲ ਹੋੜਾ ਲਗਾਉਣ
ਵੇਲੇ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
38. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਹੈ’ ,‘ਸ, ੀ, ‘ਸਨ` ਆਦਿ ਇੱਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
(A) ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ
(B) ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ
(C) ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ
(D) ਸੰਸਰਗੀ ਕਿਰਿਆ
Correct Answer: (D)
Brief Description: ਜਦੋਂ 'ਹੈ' ਜਾਂ 'ਸੀ' ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਰਗੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
39. ਮਾਂ ਆਪਣੀ ‘ਬੋਲੀ
ਵ ਿ ੱ ਚ ਧ ੀ ਨ ੂ ੰ ‘ ਬ ੋ ਲ ੀ ′ ਕ ਿ ਲ ੱ ਚਾਹੀਦੀ । ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਬੋਲੀ ਮਾਰਨ' ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ?
(A) ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣਾ
(B) ਮਾਂ-ਬੋਲੀ
(C) ਤਾਹਨੇ ਮਾਰਨੇ
(D) ਬੋਲਣਾ
Correct Answer: (C)
40. ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ‘ਡੰਡੀ` ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁਅਰਥਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ?
(A) ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ
(B) ਟਹਿਣੀ
(C) ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ
(D) ਤੰਗ
Correct Answer: (D)
41. 'ਜੋ ਕਰੇਗਾ, ਸੋ ਭਰੇਗਾ' ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਜੋ` ਕਿਹੜਾ ਪੜਨਾਂਵ ਹੈ ।
(A) ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(B) ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(C) ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(D) ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
Correct Answer: (A)
Brief Description: ਜੋ ਪੜਨਾਂਵ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
42. ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨੂੰ
ਕਿਹੜਾ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ।
(A) ਸਥਾਨ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(B) ਕਾਲ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(C) ਵਿਧੀ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(D) ਸੰਖਿਆ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
Correct Answer: (B)
43. ਸਫ਼ਲ ਉਪਚਾਰਾਤਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ?
(A) ਉਪਚਾਰਕ ਸਿੱਖਣ ਸਮੱਗਰੀ
(B) ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
(C) ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ
(D) ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ
Correct Answer: (D)
Brief Description: ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ (ਉਪਚਾਰ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ
ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ (ਨਿਦਾਨ) ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
44. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ
ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ?
(A) ਗੀਤ-ਨਾਟ ਵਿਧੀ
(B) ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ
(C) ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਧੀ
(D) ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਧੀ
Correct Answer: (B)
Brief Description: ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ (Deductive Method) ਵਿਆਕਰਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ।
45. ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਰੋਤ ਸਹਾਇਕ ਸਾਧਨਾਂ
ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ :
(A) ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ
(B) ਸੰਕਲਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ
(C) ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚਿਰ-ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ
Correct Answer: (D)
ਕਵਿਤਾ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (46-52)
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ । (ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 46-52)
ਬਸਤੀ ਬਸਤੀ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ।
ਘਿਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਵੰਡ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ,
ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ। ਮੰਦਰ, ਮਸਜਦ, ਗਿਰਜੇ ਉੱਪਰ, ਲਿਖ ਦਿਓ ਰੱਬ ਦਾ ਦੁਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ.. ਨਫ਼ਰਤ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਰੱਜ ਕੇ ਸੌਂਣ ਨਾ ਦੇਂਦੀ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਹੱਸਣ ਨਾ ਦਿੰਦੀ, ਜੀਅ-ਭਰ ਰੋਣ ਨਾ ਦੇਂਦੀ। ਨਗਰ-ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਗਲੀ-ਗਲੀ ਵਿੱਚ, ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਇਕਤਾਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ.. ਨਾ ਕੋਈ
ਊਚ ਨਾ ਨੀਚ ਪਛਾਣੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਣੇ,
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨੇ ਮੂਰਖ ਲੜਦੇ, ਲੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਿਆਣੇ। ਏਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਏਕਾ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ... ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲੋ, ਸਾਂਝਾ ਰਸਤਾ, ਸਾਂਝੀ ਮੰਜ਼ਲ,
ਉਸ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮੱਲੋ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੈ ਸਾਰੇ ਬੋਲੋ,
ਭਾਰਤ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ, ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ।
46. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਣਜਾਰੇ ਦਾ ਗੀਤ ਕਿਸ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ
ਹੈ ?
(A) ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ
(B) ਸਮਾਨਤਾ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ
(C) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਲਗਾਵ
(D) ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ
Correct Answer: (B)
47. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ?
(A) ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਜ਼ਾ ਰਾਹੀਂ
(B) ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਰਾਹੀਂ
(C) ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਰਾਹੀਂ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ
Correct Answer: (B)
48. “ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ, ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ" ਵਿੱਚ 'ਵਣਜਾਰਾ' ਹੈ-
(A) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(B) ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(C) ਪੜਨਾਂਵ
(D) ਨਾਂਵ
Correct Answer: (D)
49. ਕਵੀ ਕਿਸ ਉਪਰ ਰੱਬ ਦਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ?
(A) ਮੰਦਰ
(B) ਮਸਜਦ
(C) ਗਿਰਜਾ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ
Correct Answer: (D)
50. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ : (1)
ਕਵਿਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। (2)
ਕਵਿਤਾ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। (3)
ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
(A) ਕੇਵਲ 1 ਸਹੀ ਹੈ
(B) ਕੇਵਲ 2 ਅਤੇ 3 ਸਹੀ ਹਨ
(C) ਕੇਵਲ 1 ਅਤੇ 2 ਸਹੀ ਹਨ
(D) ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਹਨ
Correct Answer: (B)
51. ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੁਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
(A) ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ
(B) ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ
(C) ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ
(D) ਵਿਰੋਧੀ
Correct Answer: (C)
52. ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ :
(A) ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
(B) ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਣਾ
(C) ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ
Correct Answer: (D)
ਵਾਰਤਕ (ਪੈਰਾ) ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (53-60)
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਵਾਰਤਕ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ । (53-60)
ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ
ਮਨੁੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋੜ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ
ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਲ ਕੇ) ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
ਹੋਇਆ, ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ
ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਲੱਭਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ
ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ/ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ,
ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ
ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ
ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕਾਮਾ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਾਮਾ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਨੂੰ
ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ
ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਏ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ
ਲੱਕੜੀ ਤਰਾਸ਼ਣ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ (ਕਿੱਤਾ) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੁਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ
(ਕਿੱਤਾ) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਕਿੱਤਿਆ ਦੇ
ਨਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨੂੰ 'ਕਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਕਾਰ-ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ
ਨੂੰ 'ਕਾਰ ਕਰਨੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੰਮ ਤੋਂ
ਕਿਸੇ ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ: ਤਰਖਾਣ,
ਲੁਹਾਰ ਜਾਂ ਸੁਨਿਆਰ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਵਸਤਾਂ
(ਚੀਜਾਂ)। ਕੁਝ ਕਿੱਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਅਤੇ ਮਰਾਸੀ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ
ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਥੂਲ (ਛੂਹੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ)
ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਅਸਥੂਲ (ਭਾਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਕਿਰਤ ਵਜੋਂ ਜ਼ਰੂਰ
ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਬਾਜ਼ੀਗਰ
ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਮਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਜ ਦਿੰਦੇ
ਹਨ, ਮਰਾਸੀ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ
ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਿੱਤੇ ਵੀ
ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦਾ ਹੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਜ਼ੀਗਰਾਂ ਕੋਲ
ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਾਸੀਆਂ ਕੋਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ
ਕਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਾ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ
ਆਪਣੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਅਗਲੀ (ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ) ਨੂੰ ਸਿਖਾ
ਕੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ
ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦੀ-ਸ਼ਗਿਰਦੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੋਈ ਸਿਖਾਂਦਰੂ, ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ
ਸ਼ਗਿਰਦੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਕਿੱਤਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਿਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਵੇ। 'ਕਾਰ' (ਭਾਵ : ਕਿੱਤਾ) 'ਗੁਰ' (ਭਾਵ: ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੀ
ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ
ਆਪਣੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ
ਸੁਹਜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰੀਗਰੀ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ
ਦੀ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰੇ ਵੇਲ-ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ
ਨਮੂਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧੰਦਾ ਲਗ-ਭਗ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ
ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਧੰਦਾ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ : ਵਪਾਰ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰੀ, ਦਲਾਲੀ ਆਦਿ। ਕਿੱਤੇ
ਅਤੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਹਾਰ, ਤਰਖਾਣ, ਨਾਈ ਜਾਂ ਜੁਲਾਹੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਕੰਮ (ਕਿੱਤੇ) ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਰੁਪਏ-ਪੈਸੇ ਦੀ
ਥਾਂ ਵਰ੍ਹੇ-ਛਿਮਾਹੀ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਕੁਝ
ਘੱਟ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 'ਧੰਦ ਪਿੱਟਣਾ' ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੋਂ ਵੀ
ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਅਣਚਾਹੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪੇਚੀਦਾ (ਔਖੇ) ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ 'ਗੋਰਖ-ਧੰਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
53. ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ ?
(A) ਮਨੋਰੰਜਨ
(B) ਕਮਾਈ
(C) ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ
(D) ਰਾਜਸੀ ਹੁਕਮ
Correct Answer: (C)
54. ਕਾਰੀਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕਦੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਨਾਲੋਂ ਪੈਸਾ ਵੱਧ ਮਿਲੇ
(B) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ
(C) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਹਜ ਹੋਵੇ
(D) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ
Correct Answer: (C)
55. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ?
(A) ਤਰਖਾਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
(B) ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਦਾ ਕਰਤੱਬ
(C) ਲੁਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਔਜ਼ਾਰ
(D) ਸੁਨਿਆਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਹਿਣਾ
Correct Answer: (B)
Brief Description: ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ,
ਛੂਹਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।
56. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਤ ‘ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ' ਨੂੰ ਆਮ ਕਾਰੀਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
(B) ਪੀੜ੍ਹੀਗਤ ਸਿੱਖਿਆ
(C) ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅੰਗ
(D) ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ
Correct Answer: (C)
57. ‘ਕਿੱਤਾ' ਅਤੇ ‘ਧੰਦਾ' ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ
ਨਾਜ਼ੁਕ ਫ਼ਰਕ ਕਿਹੜੇ ਤੱਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ ?
(A) ਵਿਰਾਸਤ
(B) ਕਲਾ-ਸੁਹਜ
(C) ਮਜ਼ਦੂਰੀ
(D) ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ
Correct Answer: (D)
Brief Description: ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਕਿਰਤ (ਵਸਤੂ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਜਦੋਂ ਕਿ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਧਨ ਕਮਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ।
58. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ‘ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ` ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
(A) ਮਸ਼ੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ
(B) ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣਾ
(C) ਰੰਗਮੰਚੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
(D) ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ
Correct Answer: (C)
59. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸਿਰਫ਼ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ
(B) ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕਿਰਤ-ਕੇਂਦਰਤ ਹੁਨਰ
(C) ਕੇਵਲ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਿਰਿਆ
(D) ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ
Correct Answer: (B)
60. ‘ਗੋਰਖ-ਧੰਦਾ` ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ-
(A) ਸੌਖਾ ਕੰਮ
(B) ਪੇਚੀਦਾ ਕੰਮ
(C) ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੰਮ
(D) ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕੰਮ
Correct Answer: (B)
61. A learner says "He eated
food" but later corrects it to "He ate food" after
self-reflection. This shows the learner is in the:
(A) Post-systematic stage
(B) Systematic stage
(C) Pre-systematic stage
(D) Fossilized stage
Correct Answer: (A)
Brief Description: In the
post-systematic stage, the learner has mastered the system and can self-correct
when they notice a lapse in their own speech.
62. Children acquire their first
language mainly through :
(A) Grammar drills
(B) Explicit correction
(C) Meaningful interaction
(D) Translation exercises
Correct Answer: (C)
Brief Description: First language
acquisition occurs naturally when children interact with their environment and
caregivers to convey meaning.
63. A teacher notices repeated
spelling errors in students' written work. The most appropriate remedial
strategy would be to:
(A) Increase dictation tests
(B) Scold students for
carelessness
(C) Diagnose specific spelling
patterns and re-teach them
(D) Ignore the errors
Correct Answer: (C)
64. While listening to a
conversation, a learner guesses the meaning using situation and tone. This is
an example of:
(A) Bottom-up processing
(B) Mechanical decoding
(C) Rote learning
(D) Top-down processing
Correct Answer: (D)
Brief Description: Top-down
processing involves using prior knowledge, context, and overall situation to
understand specific linguistic input.
65. Sound contrasts help learners
mainly in improving:
(A) Reading speed
(B) Pronunciation and listening
skills
(C) Writing skills
(D) Grammar accuracy
Correct Answer: (B)
66. A student wants to quickly
understand the main idea of a newspaper article. Which reading strategy should
be used?
(A) Scanning
(B) Intensive reading
(C) Skimming
(D) Loud reading
Correct Answer: (C)
Brief Description: Skimming is a
fast reading technique used to get the "gist" or general overview of
a text.
67. The process approach to
writing emphasises :
(A) The final product only
(B) The steps involved in writing
(C) Memorisation of model essays
(D) Error-free writing in the
first draft
Correct Answer: (B)
Brief Description: This approach
focuses on writing as a series of stages, including brainstorming, drafting,
revising, and editing.
68. For teaching vocabulary in
English, the MOST effective Teaching Learning Material is:
(A) Dictation notebook
(B) Word cards / flashcards
(C) Examination papers
(D) Grammar book
Correct Answer: (B)
69. ________ is taught along with
the graded course reader but not as a separate subject.
(A) Functional Grammar
(B) Traditional Grammar
(C) Prescriptive Grammar
(D) Formal Grammar
Correct Answer: (A)
Brief Description: Functional
grammar focuses on how language is used in context, making it ideal to teach
alongside reading materials.
70. Which of the following is not
involved in the mechanics of the skill of reading?
(A) Pause
(B) Eyes Span
(C) Fixation
(D) Pronunciation
Correct Answer: (D)
Brief Description: Mechanics of
reading usually refer to the physical aspects of the eyes moving across text
(fixation, span, pauses); pronunciation is an oral production skill.
71. Students are asked to learn
sentence patterns through repeated use in meaningful situations. Which
principle is applied?
(A) Cognitive learning
(B) Habit formation through
practice
(C) Deductive grammar teaching
(D) Silent reading
Correct Answer: (B)
72. A teacher chooses commonly
used sentence patterns instead of rare ones. This shows selection based on:
(A) Frequency
(B) Difficulty
(C) Literary richness
(D) Examination trend
Correct Answer: (A)
73. Which method of grammar
stimulates the power of thinking, reasoning, assimilation and initiation among
the learners?
(A) Deductive Method
(B) Formal Method
(C) Inductive Method
(D) Situational Method
Correct Answer: (C)
Brief Description: The Inductive
Method encourages learners to observe examples and figure out rules themselves,
promoting active reasoning.
74. A teacher introduces new
language items through conversation and dialogue. This follows the principle
of:
(A) Silent reading
(B) Oral work
(C) Translation
(D) Writing practice
Correct Answer: (B)
75. Which of the following is a
productive language skill ?
(A) Listening
(B) Reading
(C) Speaking
(D) Skimming
Correct Answer: (C)
Brief Description: Productive
skills involve producing language (Speaking and Writing), whereas Receptive
skills involve receiving it (Listening and Reading).
Reading Comprehension - Passage 1
(76-83)
Passage 1: Read the passage
carefully and answer the questions (76-83).
We worry a lot
about smog, water and noise pollution, but seldom think of light pollution :
One of the fastest environmental alterations caused by humans. Orbiting
satellites show our planet swash in its own light, which drowns incident light
from space. Light literally spills out of everything manmade-from industry-to
public and residential buildings and roads. Astronomers first noticed it in the
1980s, when the telescope atop Mt. Wilson in San Diego was shut down due to
this 'sky-glow' or 'light trespass' from the town. It was reducing their
ability to observe the night sky. Because of artificial light, songbirds
serenade a false dawn, and others migrate prematurely. The moon is a
directional reference for birds. On moonless nights, confused migrating flocks
have been known to fly into tall illuminated buildings - sometimes killing
thousands of them. Nocturnal birds and mammals like bats, badgers, and otters
are often discouraged from using their feeding grounds if they are artificially
lit. and newly-hatched turtles that aim for the glow of the horizon above the
sea find themselves blindly heading inland, instead, to their deaths. Many
photosensitive plants, too, are affected by light pollution, mistiming their
blooms, or failing to flower at all. Look around and see how many street lamps
- some of them aglow even at midday – toss light energy skywards, instead of
down onto the ground. If you are old enough to remember how the sky looked,
say, 30 years ago, you'll probably remember seeing our own galaxy, The Milky
Way. But not anymore. Of the dozen constellations of the zodiac, five are now
invisible in most light-polluted skies, while the other seven have many of
their stars missing'. If only we realized that better lighting leads to lesser
energy needs-ergo, less pollution from unnecessary power stations. Bit by bit,
we are losing a direct connection with the universe. For the light from stars
takes millions of years to reach us- only to be lost when it touches Earth. To
combat light pollution, individuals and communities can install shielded
fixtures, use motion sensors, and opt for warm-coloured bulbs to minimize glare
and light trespass.
76. Identify the part of speech of
the word "seldom" in the sentence: "We worry a lot about smog,
water and noise pollution, but seldom think of light pollution."
(A) Noun
(B) Verb
(C) Adjective
(D) Adverb
Correct Answer: (D)
77. Which word is the closest
synonym of "discouraged" in the sentence : "Nocturnal birds and
mammals... are often discouraged from using their feeding grounds..."
(A) Prevented
(B) Welcomed
(C) Forced
(D) Guided
Correct Answer: (A)
78. Choose the antonym of
"nocturnal" :
(A) Wild
(B) Diurnal
(C) Dark
(D) Quiet
Correct Answer: (B)
Brief Description: Nocturnal
animals are active at night; Diurnal animals are active during the day.
79. What is light pollution mainly
caused by?
(A) Natural atmospheric changes
(B) Reflection from the moon
(C) Excessive artificial lighting
from human activities
(D) Solar radiation
Correct Answer: (C)
80. How does artificial light
affect migrating birds?
(A) It improves their navigation
(B) It confuses their sense of
direction
(C) It makes migration faster
(D) It has no effect
Correct Answer: (B)
81. Which of the following is
suggested to reduce light pollution ?
(A) Using brighter white bulbs
(B) Keeping lights on all night
(C) Installing shielded fixtures
and motion sensors
(D) Increasing street lighting
Correct Answer: (C)
82. In the phrase, "bit by
bit, we are losing a direct connection with the universe", the word
'connection' refers to...
(A) our ability to physically
travel into space
(B) the scientific study of
galaxies and planets
(C) the natural experience of
viewing the night sky and stars
(D) the development of advanced
space technology
Correct Answer: (C)
83. What does the phrase
"light literally spills out of everything manmade" highlight?
(A) That artificial light is
carefully directed only where needed
(B) That human-made structures
produce excessive light that spreads uncontrollably
(C) That natural light is stronger
than artificial light
(D) That manmade objects absorb
all the light around them
Correct Answer: (B)
Reading Comprehension - Passage 2
(84-90)
Passage 2: Read the passage
carefully and answer the questions (84-90):
The musical
accomplishments of composer Ludwig van Beethoven have been all the more
remarkable for the fact that he lost his hearing ability from an early age. He
developed the symptoms of tinnitus, a constant sound of ringing in his ears
that made it difficult for him to hear. He is compared to Mozart for his
genius, and is considered the most eminent musician after Mozart. Although his
formal education never went beyond the elementary level, he trained in music
under Joseph Haydn. He has always been acclaimed as a brilliant piano maestro.
His father and grandfather were the court musicians of a German prince. Young
Ludwig was often made to perform for his father's drinking companions in the
middle of the night, and was even beaten if he protested. For the first thirty
years of his life, Beethoven could listen to and play effortlessly. As a
result, he understood sounds of musical instruments and the pitch of the
singing voices. He knew the harmony between music and singing before he became
completely deaf. His deafness was not sudden, but a gradual decline. This slow
process of losing his hearing activated his mind to imagine how his
compositions would sound like. When he became completely deaf, he started to
observe the vibrations of the piano. The observations helped him realise that
he could not hear the high notes of the piano. To be able to hear his own
compositions, he sawed off the legs of his piano. The piano touched the floor,
and Beethoven would press his ear to the floor, banging the piano keys to listen
to the high notes in his composition. The most significant aspect of
Beethoven's character was that he did not give up. With a brave heart, he
confronted the greatest challenge a musician can face, and continued living his
dream of composing music. Deafness could not deter him from achieving the
pinnacle of musical success. He fought against the greatest obstacle and won.
His quality of 'never giving up' strengthened him. It made him come to terms
with his deafness in a dynamic and constructive way. These qualities led him to
become a famous composer.
84. Why did Beethoven saw off the
legs of his piano?
(A) To move it easily
(B) To improve sound quality
(C) To feel vibrations through the
floor
(D) To repair the instrument
Correct Answer: (C)
85. Choose the correct synonym of
"eminent" as used in the passage:
(A) Ordinary
(B) Famous
(C) Weak
(D) Unknown
Correct Answer: (B)
86. The central idea of the
passage is that:
(A) Education is necessary for
success
(B) Talent is inherited
(C) Physical disability cannot
defeat determination
(D) Musicians suffer greatly
Correct Answer: (C)
87. The phrase "pinnacle of
musical success" means:
(A) Beginning of success
(B) Sudden fame
(C) Highest level of achievement
(D) Temporary recognition
Correct Answer: (C)
88. Which action best shows
Beethoven's determination to continue composing?
(A) Comparing himself with Mozart
(B) Observing singers carefully
(C) Pressing his ear to the floor
to feel vibrations
(D) Performing at the court
Correct Answer: (C)
89. Identify the part of speech of
the word "brilliant" in the sentence "He has always been
acclaimed as a brilliant piano maestro".
(A) Noun
(B) Verb
(C) Adverb
(D) Adjective
Correct Answer: (D)
90. What effect did gradual
deafness have on Beethoven's mind?
(A) It confused him
(B) It weakened his creativity
(C) It stopped his performances
(D) It activated his imagination
Correct Answer: (D)
91. Match List - 1 with List – II
and indicate your answer with the help of codes given below :
List - I List - II
p. Evaluation carried out at the
developmental stage of a learning activity 1.
Journal writing
q. To reflect on one's teaching in
the classroom 2. Formative evaluation
r. A clear performance target for
students 3. Diagnostic evaluation
s. To identify the nature and
degree of learning difficulties in the students 4.
Rubrics
ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ -II
ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ
ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :
ਸੂਚੀ - 1 ਸੂਚੀ - II
p. ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸਾਤਮਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ 1.
ਜਰਨਲ ਲਿਖਣਾ
q. ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ 2. ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ
r. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਟੀਚਾ 3.
ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੁਲਾਂਕਣ
s. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ 4. ਰੂਬ੍ਰਿਕਸ
Codes:
(A) p-2, q-1, r-3, s-4
(B) p-3, q-1, r-4, s-2
(C) p-1, q-4, r-2, s-3
(D) p-2, q-4, r-3, s-1
Correct Answer: (D)
92. Which of the following is/are
incorrect?
(a) The mathematics classroom is
not a place where pupils learn to tolerate and appreciate differences in
people.
(b) A teacher is an unquestioned
authority in the class.
(c) Problem posing is not a
critical step in learning mathematics.
(d) All students are not capable
to learn and do mathematics.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਹਨ ?
(a) ਗਣਿਤ ਕਲਾਸਰੂਮ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ
ਫਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।”
(b) ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(c) ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ
ਹੈ ।
(d) ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ।
(A) (c) and (d)
(B) (a), (b), and (c)
(C) (a), (c), and (d)
(D) (a), (b), (c), and (d)
Correct Answer: (D)
93. Match List - 1 with List - II
and indicate your answer with the help of codes given below :
p. List-1 Zone of proximal
development 1. List - II Jerome
Bruner
q. Understanding children's
thinking and reasoning patterns 2.
Maria Montessori
r. Discovery Learning 3. Vygotsky
s. Learning mathematics through
concrete materials 4. Jean Piaget
ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ -11 ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ
ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਦਰਸਾਓ :
Codes:
(A) p-1, q-2, r-4, s-3
(B) p-4, q-2, r-3, s-1
(C) p-4, q-3, r-2, s-1
(D) p-3, q-4, r-1, s-2
Correct Answer: (D)
94. Drill activity in a
mathematics classroom is :
(A) a kind of differentiated
instruction
(B) similar to scaffolding
(C) reinforcing previously learned
concepts
(D) considered as a punishment
ਗਣਿਤ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਡਰਿੱਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ:
(A) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਖੇੜੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖਿਆ
(B) ਸਕੈਫੋਲਡਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ
(C) ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
(D) ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
Correct Answer: (C)
95. HCF of (2³ × 3² × 5), (2² × 3³
× 5²) and (2⁴ × 3 × 5³ × 7)
(A) 60
(B) 120
(C) 30
(D) 90
(2³ × 3² × 5), (2² × 3³ × 5²) ਅਤੇ (2⁴ × 3 × 5³ × 7) ਦਾ ਮਹੱਤਮ ਸਮਾਪਵਰਤਕ :
Correct Answer: (A)
96. At primary stage, to enable
the child to understand the connections between the logical functioning of
their everyday lives to that of mathematical thinking mathematics, curriculums
aims to include activities like:
(A) Games and Puzzles
(B) Mechanical drills
(C) Memorization of formulas
(D) Memorizations of tables
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ
ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਸੋਚ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ
ਲਕਸ਼ ਹੈ :
(A) ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਜ਼ਲ
(B) ਯੰਤਰਿਕ ਸਿਖਲਾਈ
(C) ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
(D) ਪਹਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
Correct Answer: (A)
97. A bottle of milk is poured
equally into 8 glasses, leaving 120 ml of milk in the bottle. If each glass has
a capacity of 360 ml, how much milk was there in the bottle initially?
(A) 4 l
(B) 1 l 320 ml
(C) 3 l
(D) 13 l 20 ml
ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਨੂੰ 8 ਗਿਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ
ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ 120 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਬਚ ਗਿਆ । ਜੇ ਹਰ ਗਿਲਾਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
360 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਧ ਸੀ ?
(A) 4 ਲੀਟਰ
(B) 1 ਲੀਟਰ 320 ਮਿਲੀਲੀਟਰ
(C) 3 ਲੀਟਰ
(D) 13 ਲੀਟਰ 20 ਮਿਲੀਲੀਟਰ
Correct Answer: (C)
98. Write down the number of boxes
needed to pack 2 Tonne Kaju-katli in the boxes that can contain 250 g
Kaju-katli each.
(A) 8000
(B) 800
(C) 200 kg
(D) 4000
2 ਟਨ ਕਾਜੂ ਕਤਲੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਜੂ ਕਤਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
(A) 8000
(B) 800
(C) 200 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ
(D) 4000
Correct Answer: (A)
99. Match List I with List II and
indicate your answer with the help of codes given below :
List - I List - II
p. All my angles are right angles,
but all my sides are not equal. 1. Rhombus
q. I am a quadrilateral with one
pair of sides that are parallel. 2.
Rectangle
r. I am a quadrilateral whose
diagonals bisect each other and whose angles are oblique. 3. Parallelogram
s. I am a quadrilateral whose
diagonals bisect each other at right angles and whose angles are oblique. 4. Trapezium
ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ II
ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ
ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :
Codes:
(A) p-2, q-4, r-3, s-1
(B) p-2, q-4, r-1, s-3
(C) p-4, q-2, r-3, s-1
(D) p-2, q-1, r-3, s-4
Correct Answer: (A)
100. Match List - I with List – II
and indicate your answer with the help of codes given below :
List-1 List - II
p. I have 1 flat face, 1 curved
face, and 1 edge 1. Cylinder
q. I have 6 faces, 12 edges, and 8
corners 2. Cone
r. I have 5 faces, 6 corners, and
9 edges, and 2 of my faces are triangles 3.
Cuboid
s. I have 2 flat faces, 1 curved
face, and 2 edges. I have no corners 4.
Prism
ਸੂਚੀ-1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ-11 ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ
ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :
Codes:
(A) p-4, q-3, r-2, s-1
(B) p-1, q-4, r-5, s-2
(C) p-2, q-3, r-4, s-1
(D) p-2, q-3, r-4, s-M
Correct Answer: (C)
101. Mukesh has glued 27 small
cubes together to make a large solid cube. He paints the large cube red. How
many of the original small cubes have no faces painted red ?
(A) 8
(B) 12
(C) 6
(D) 1
ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ 27 ਛੋਟੇ ਘਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ
ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਠੇਸ ਘਣ ਬਣਾਇਆ । ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਘਣ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗਿਆ । ਮੁੱਢਲੇ ਛੋਟੇ ਘਣਾਂ
ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਘਣਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚਿਹਰੇ ਲਾਲ ਨਹੀਂ ਰੰਗੇ ਗਏ ?
(A) 8
(B) 12
(C) 6
(D) 1
Correct Answer: (D)
102. How many triangles are there
in the figure given below ?
(A) 10
(B) 5
(C) 4
(D) 1
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਤਿਕੋਣ ਹਨ ?
(A) 10
(B) 5
(C) 4
(D) 1
Correct Answer: (B)
103. During conversion of a solid
from one shape to another, the volume of the new shape will
(A) increase
(B) decrease
(C) remain unaltered
(D) be doubled
ਇੱਕ ਠੋਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਵੇਂ ਆਕਾਰ ਦਾ ਆਯਤਨ :
(A) ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ
(B) ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ
(C) ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹੇਗਾ
(D) ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ
Correct Answer: (C)
104. A mason constructs a wall of
dimensions 270 cm × 300 cm × 350 cm with the bricks each of size 22.5 cm ×
11.25 cm × 8.75 cm and it is assumed that 1/8 space is 140 covered by the
mortar. Then the number of bricks used to construct the wall is
(A) 11100
(B) 11200
(C) 11000
(D) 11300
ਇੱਕ ਮਿਸਤਰੀ 22.5 cm × 11.25 cm × 8.75 cm ਮਾਪ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ 270 cm × 300 cm × 350 cm ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1/8 ਜਗ੍ਹਾ 140 ਹੈ ਜੋ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਫਿਰ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ
ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ :
(A) 11100
(B) 11200
(C) 11000
(D) 11300
Correct Answer: (B)
105. Which measure of central
tendency is least affected by extreme values.?
(A) Mean
(B) Median
(C) Mode
(D) Standard Deviation
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਮਾਪ ਅਤਿਅੰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ
ਹੈ ?
(A) ਔਸਤ
(B) ਮੱਧਮਾਨ
(C) ਬਹੁਲਕ
(D) ਮਿਆਰੀ ਵਿਕ੍ਰਮ
Correct Answer: (B)
106. Aarohi studies for 5⅔ hours
daily. She devotes 2⅘ hours of her time for Science and Mathematics. How much
time does she devote for other subjects?
(A) 2 6/5 h
(B) 2 13/15 h
(C) 3 13/15 h
(D) 5 21/5 h
Science
ਆਰੋਹੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ 5⅔ ਘੰਟੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ।
ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ 2⅘ ਘੰਟੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ
ਗਣਿਤ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ?
(A) 2 6/5 ਘੰਟੇ
(B) 2 13/15 ਘੰਟੇ
(C) 3 13/15 ਘੰਟੇ
(D) 5 21/5 ਘੰਟੇ
Correct Answer: (B)
107. Simplify / ਸਰਲ ਕਰੋ : (12⁴ × 9³ × 4) / (6³ × 8² × 27)
(A) 162
(B) 181
(C) 127
(D) 81
Correct Answer: (A)
108. The area of a square and a
rectangle are equal. If the side of the square is 40 cm and the breadth of the
rectangle is 25 cm. Find the perimeter of the rectangle.
(A) 89
(B) 178
(C) 189
(D) 91
ਇੱਕ ਵਰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਇਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ । ਜੇ ਵਰਗ ਦਾ ਪਾਸਾ 40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਇਤ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਇਤ ਦਾ ਪਰਿਮਾਪ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ?
(A) 89
(B) 178
(C) 189
(D) 91
Correct Answer: (B)
109. Which of the following
formulas is not correct?
I. Area of a Trapezium = 1/2 ×
Height (Sum of Parallel Sides)
II. Area of a Parallelogram = Base
× Height
III. Area of a Rhombus = Product
of Diagonals
IV. Volume of a hemisphere =
2/3πr², where r is the radius of the hemisphere
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
I. ਸਮਲੰਬ ਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = 1/2 × ਉਚਾਈ × (ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਭੁਜਾਵਾਂ
ਦਾ ਜੋੜ)
II. ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = ਅਧਾਰ × ਉਚਾਈ
III. ਸਮਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = ਵਿਕਰਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ
IV. ਅਰਧਗੋਲੇ ਦਾ ਆਯਤਨ = 2/3πr², ਜਿੱਥੇ r ਅਰਧਗੋਲੇ ਦਾ ਅਰਧ
ਵਿਆਸ ਹੈ
Choose the correct answers from
the options given below:
(A) I and II
(B) III and IV
(C) I, II, and III
(D) I, II, III, and IV
Correct Answer: (B)
110. Which of the following is
most appropriate for π ?
(A) a rational number
(B) is equal to 22/7
(C) an irrational number
(D) a terminating decimal
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ π ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ
ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ
(B) 22/7 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
(C) ਇੱਕ ਅਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ
(D) ਇੱਕ ਸਮਾਪਤੀ ਦਸ਼ਮਲਵ
Correct Answer: (C)
111. Which of the following is/are
not false ?
(a) Every integer is a rational
number.
(b) The sum of rational number and
an irrational number is irrational number.
(c) Every real number is rational.
(d) If a and b are integers then a
÷ b is an integer.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ?
(a) ਹਰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ।
(b) ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਜੋੜ ਇੱਕ
ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(c) ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹੈ ।
(d) ਜੇ a ਅਤੇ b ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹਨ ਤਾਂ a ÷ b ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ ।
(A) (a) and (d)
(B) (a) and (b)
(C) (a), (b), and (d)
(D) (a), (b), (c), and (d)
Correct Answer: (B)
112. A father and son can together
knit a cardigan in 16 days. If the son alone can knit it in 18 days, the father
alone can knit it in
(A) 48 days
(B) 144 days
(C) 164 days
(D) 24 days
ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ 16 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ
ਕੋਟੀ ਬੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜੇਕਰ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਨੂੰ 18 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਇਕੱਲਾ ਇਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇਗਾ ?
(A) 48 ਦਿਨ
(B) 144 ਦਿਨ
(C) 164 ਦਿਨ
(D) 24 ਦਿਨ
Correct Answer: (B)
113. Find the mean of the
following distribution.
Class / ਕਲਾਸ: 0-20 20-40 40-60 60-80 80-100
Frequency / ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ: 7 11 10 9 13
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਵੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲੱਭੋ ।
(A) 50
(B) 10
(C) 54
(D) 108
Correct Answer: (C)
114. A tank can be filled by two
taps A and B in 8 hours and 6 hours respectively. The full tank can be emptied
by a third tap C in 4 hours. If all the taps are turned on at the same time, in
how much time will the empty tank be filled up completely?
(A) 24 hours and 13 minutes
(B) 24 hours and 21 minutes
(C) 12 hours
(D) 24 hours
ਇੱਕ ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਦੋ ਨਲ A ਅਤੇ B ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 8 ਘੰਟੇ ਅਤੇ 6 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ । ਤੀਜੇ ਨਲ C ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਟੈਂਕ 4 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਸਾਰੇ ਨਲ
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਟੈਂਕ ਨੂੰ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ ?
(A) 24 ਘੰਟੇ ਤੇ 13 ਮਿੰਟ
(B) 24 ਘੰਟੇ ਤੇ 21 ਮਿੰਟ
(C) 12 ਘੰਟੇ
(D) 24 ਘੰਟੇ
Correct Answer: (D)
115. The value of the Golden Ratio
(φ) is approximately:
(A) 1.618
(B) 1.732
(C) 1.414
(D) 1.50
ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ (φ) ਦਾ ਮੁੱਲ ਲਗਭਗ ਹੈ :
(A) 1.618
(B) 1.732
(C) 1.414
(D) 1.50
Correct Answer: (A)
116. Which of the following is/are
false ?
(a) Each angle of an isosceles
triangle is of 60°.
(b) Of the any two chords of a
circle smaller will be near to the centre.
(c) Equal chords of congruent
circles subtend equal angles at the centre.
(d) Sides opposite to equal angles
of a triangle are equal.
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਹਨ ?
(a) ਇੱਕ ਸਮਦੁਭੁਜ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਹਰ ਕੋਣ 60° ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(b) ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ ਕੌਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੀ ਕੌਰਡ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ
ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਗੀ ।
(c) ਸਮਰੂਪ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਕੌਰਡਾਂ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
(d) ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਬਰਾਬਰ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।
(A) (a) and (c)
(B) (b) and (d)
(C) (b) and (c)
(D) (a) and (b)
Correct Answer: (D)
117. Error Analysis in mathematics
teaching is a/an
(A) Procedural tool
(B) Teaching strategy
(C) Diagnostic tool
(D) Evaluative technique
ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੱਕ ਹੈ :
(A) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸੰਦ
(B) ਅਧਿਆਪਨ ਨੀਤੀ
(C) ਨਿਰਣਾਇਕ ਸੰਦ
(D) ਮੁਲਾਂਕਣ ਤਕਨੀਕ
Correct Answer: (C)
118. The oldest source of
knowledge for Indian Mathematics is
(A) Yuktibhasha
(B) Lilavati
(C) Chandaḥśāstra
(D) Sulba Sutras
ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੋਤ ਹੈ :
(A) ਯੁਕਤੀਭਾਸ਼ਾ
(B) ਲੀਲਾਵਤੀ
(C) ਚੰਦ ਸ਼ਾਸਤਰ
(D) ਸੁਲਬ ਸੂਤਰ
Correct Answer: (D)
119. "Mathematics can be
summarized as the art and science of discovering patterns and explaining
them", has been stated by:
(A) National Curriculum Framework
for School Education - 2023
(B) National Education Policy -
2020
(C) National Curriculum Framework
- 2005
(D) The National Policy on
Education (1992)
“ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤੌਰ
ਤੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ", ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ :
(A) ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ - 2023
(B) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ - 2020
(C) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ - 2005
(D) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (1992)
Correct Answer: (C)
120. How to Solve It. a book that
teaches problem-solving in mathematics through a simple four-step method is
written by:
(A) Manjul Bhargava
(B) George Pólya
(C) Alan Schoenfeld
(D) John Dewey
"ਹਾਉ ਟੂ ਸਾਲਵ ਇਟ", ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ
ਸਾਧਾਰਨ ਚਾਰ-ਕਦਮੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ :
(A) ਮੰਜੂਲ ਭਾਰਗਵ
(B) ਜਾਰਜ ਪੋਲਿਆ
(C) ਐਲਨ ਸ਼ੋਨਫ਼ੈਲਡ
(D) ਜੌਨ ਡਿਊਈ
Correct Answer: (B)
121. Mehak was asked to pair one
outdoor and one indoor activity. Select the incorrect pair/pairs.
(A) Ludo and Carrom
(B) Cricket and Table Tennis
(C) Football and Chess
(D) Hockey and Snakes - ladders
ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਜੋੜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗ਼ਲਤ ਜੋੜਾ ਲੱਭੋ:
Correct Answer: (A)
Brief Description: Both Ludo and
Carrom are indoor games. The instruction required one of each type.
122. Arrange the following
statements in order: I. Water carried to homes by pipes. II. Water pumped out
of lakes/rivers. III. Chlorine added to kill germs. IV. Water is filtered.
(A) I, II, III, IV
(B) II, IV, III, I
(C) IV, III, II, I
(D) I, III, IV, I
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਥਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਤੀਬ ਦਿਓ:
Correct Answer: (B)
Brief Description: The correct
sequence is Extraction (II) → Filtration (IV) → Disinfection (III) →
Distribution (I).
123. Which one of the following is
not correct about bicycle?
(A) It is eco-friendly and
non-polluting.
(B) It keeps rider fit and is a
good means of exercise.
(C) It requires no license to
drive.
(D) It is a fast mode of
transportation from city to the other.
ਸਾਈਕਲ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ?
Correct Answer: (D)
124. Navjot found that her
experiment results were different from what was described in the book. What
should Navjot do?
(A) Repeat till she gets the
textbook result.
(B) Change observations to match
the book.
(C) Use her friend's observation.
(D) Report her observations the
way they are.
ਨਵਜੋਤ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
Correct Answer: (D)
Brief Description: Scientific
integrity involves reporting actual observations, even if they deviate from
expected results.
125. Food adulteration poses a
serious public health concern primarily because it:
(A) Reduces sensory quality.
(B) Increases food costs.
(C) Undermines consumer trust.
(D) Creates significant health
risks particularly for children's growth.
ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ:
Correct Answer: (D)
126. Which of the following is a
traditional Indian value taught within the family?
(A) Togetherness
(B) Spending money only on self
(C) Empathy and Compassion
(D) Love and Affection
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
Correct Answer: (A, C, D are all
correct, typically (A) or (C) in standardized keys)
127. Interdependence among humans,
animals, and plants in EVS is best understood as:
(A) Coexisting without affecting
each other.
(B) A competitive struggle for
resources.
(C) Humans managing resources
independently.
(D) A dynamic relationship in
which organisms depend on one another.
ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ
ਵਿਚ ਪਰਸਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (D)
128. The foundational importance
of plants to life on Earth lies primarily in their ability to:
(A) Produce oxygen through
photosynthesis and form food chains.
(B) Prevent soil erosion.
(C) Enhance soil fertility.
(D) Provide natural shade.
ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
129. Which of the following is a
traditional method to protect crops from animals?
(A) Electric fencing
(B) Spraying chemicals
(C) Scarecrows
(D) Leaving fields open
ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (C)
130. Which of the following is an
energy-giving food?
(A) Rice
(B) Lemon
(C) Spinach
(D) Fish
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
Brief Description: Rice is rich in
carbohydrates, which provide the body with energy.
131. A student says, "I eat
only rice and no vegetables." Best pedagogical response?
(A) Punish the student.
(B) Discuss nutrient importance
and plan a balanced meal.
(C) Ignore the comment.
(D) Only give worksheets.
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ
ਸਿਰਫ ਚਾਵਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ"। ਸਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ?
Correct Answer: (B)
132. Most appropriate way to teach
food preservation in Class 4 EVS?
(A) Explaining scientific methods
like canning.
(B) Discussing local methods like
sun-drying and pickling.
(C) Memorizing terms.
(D) Showing pictures of packaged
foods.
ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (B)
133. Which of this best
illustrates plant adaptation?
(A) Cactus storing water in stem.
(B) Mango trees shedding leaves in
summer.
(C) Plastic plants in gardens.
(D) Cutting flowers for
decoration.
ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
134. Approach that most
effectively promotes conceptual understanding in EVS:
(A) Lecture-based teaching
(B) Textbook-centered teaching
(C) Inquiry-based learning
(D) Drill-based instruction
ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਉੱਤਮ ਹੈ ?
Correct Answer: (C)
135. Most appropriate objectives
of a trip to the zoo for Class 2?
(A) Recall names of animals.
(B) Learn concepts related to
animals.
(C) Promote process skills.
(D) Assessment of learning.
ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (B)
136. A traditional house in Kerala
called 'Nalukettu' is designed to:
(A) Withstand earthquakes
(B) Bear Floods
(C) Provide ventilation and
protection from heavy rainfall
(D) House animals
ਕੇਰਲ ਦੇ ‘ਨਾਲੂਕੇਟੂ` ਘਰ ਕਿਸ ਮੰਤਵ ਲਈ
ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
Correct Answer: (C)
137. In Rajasthan, traditional
water harvesting is done using:
(A) Canals
(B) Johads
(C) Underground pipes
(D) Concrete reservoirs
ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (B)
138. Which of these shows the
traditional approach to navigation?
(A) Using GPS
(B) Observing stars, rivers, and
landmarks
(C) Memorizing road maps
(D) Following gurus blindly
ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?
Correct Answer: (B)
139. Field visits in EVS primarily
serve to:
(A) Provide recreational breaks.
(B) Replace textbook-based
teaching.
(C) Reduce instructional time.
(D) Enable real-world observation
and experiential learning.
ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਦੌਰੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ?
Correct Answer: (D)
140. Which activity best teaches
connection between natural resources and human work?
(A) Reading definitions.
(B) Making simple objects from
clay/wood/metal while discussing origin.
(C) Watching videos.
(D) Going to mason to learn
skills.
ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਧੀਆ
ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (B)
141. Most effective way to teach
water conservation to primary learners?
(A) Verbal instruction.
(B) Audiovisual materials.
(C) Engage learners in action
projects.
(D) Assign written tasks.
ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ :
Correct Answer: (C)
142. Interdisciplinary integration
in EVS is best achieved when teachers:
(A) Teach EVS independently.
(B) Use lessons primarily for
assessment.
(C) Focus on factual content
transmission.
(D) Connect EVS with language,
mathematics, arts, and social learning.
ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਏਕੀਕਰਨ ਕਦੋਂ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
Correct Answer: (D)
143. Multimedia vs. Blackboard for
teaching plant parts. Multimedia group understood better because:
(A) They were bright students.
(B) Blackboard is not a good
visual aid.
(C) Multi audio-visual aids engage
all senses for better retention.
(D) Multimedia is less costly.
ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ?
Correct Answer: (C)
144. Which problem is commonly
faced while teaching EVS in primary classes?
(A) Lack of integration with daily
life
(B) Excessive focus on outdoor
activities
(C) Too many experiments
(D) Overuse of local resources
EVS ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
145. In CCE, formative and
summative assessment totals to:
(A) 40% and 60% respectively
(B) 60% and 40% respectively
(C) 50% and 50% respectively
(D) 70% and 30% respectively
CCE ਵਿਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
146. Main purpose of using stories
and poems in EVS?
(A) Make lessons enjoyable.
(B) Cater to diversity.
(C) Provide contextual learning
environment.
(D) Promote linguistic skills.
ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ:
Correct Answer: (C)
147. Continuous movement of water
from Earth's surface into the air and back is called:
(A) Water condensation
(B) Water evaporation
(C) Water cycle
(D) Water recycling
ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
Correct Answer: (C)
148. Which example of friction
being useful was quoted incorrectly?
(A) Object thrown upwards comes
back due to friction.
(B) Writing due to friction
between pen and paper.
(C) Walking because of friction
with ground.
(D) Brakes stopping a car because
of friction.
ਰਗੜ (friction) ਬਾਰੇ ਕਿਹੜੀ ਉਦਾਹਰਣ
ਗਲਤ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
Brief Description: Objects fall
back due to gravity, not friction.
149. Answer: I. Outdoor games make
you healthy. II. Playing is crucial for development.
(A) Both I and II are correct
(B) Both I and II are incorrect
(C) Only II is correct
(D) Only I is correct
ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ ?
Correct Answer: (A)
150. Fish: Gills:: Frog:?
(A) Skin
(B) Eyes
(C) Legs
(D) Ears
ਮੱਛੀ:ਗਲਫੜੇ::ਡੱਡੂ:
Correct Answer: (A)
Brief Description: Frogs breathe
through their skin (especially in water) and lungs.