WWW.PUNJABSTUDY.IN

WWW.PUNJABSTUDY.IN ਵੈਬਸਾਇਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ ।ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੀਮਤੀ ਵਿਚਾਰ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ । ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਡਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ । ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ .Thought of the day ---Even the genius asks questions. END IS NOT THE END IN FACT E.N.D. MEANS "EFFORTS NEVER DIE." -DR. A.P.J. ABDUL KALAM . SLOW SUCCESS BUILDS CHARACTER,FAST SUCCESS BUILDS EGO. -SIR RATAN TATA . WHEN YOUR PARENTS ARE NOT RICH BUT STILL AFFORDS TO GIVE YOU A BEAUTIFUL LIFE, APPRECIATE THEIR SACRIFICES. - SWAMI VIVEKANANDA HOME IS DARK WITHOUT MOM, LIFE IS DARK WITHOUT DAD. - DR. A.P.J. ABDUL KALAM. NEVER FORGET YOUR ROOTS, AND ALWAYS BE PROUD OF WHERE YOU COME FROM. - SIR RATAN TATA. FROM BIRTH TO DEATH, THERE MAY BE A MILLION RELATIONSHIPS BUT YOU WILL NEVER FIND A CARING FATHER AND A LOVING MOTHER AGAIN. EVERYTHING IS BEAUTIFUL DEPENDING ON THE SITUATION .A BELL SOUNDS IRRITATING AT 9AM BUT THE SAME BELL SOUNDS MELODIOUS AT 4PM. - DR. A.P.J. ABDUL KALAM. IF YOU WANT TO WALK FAST, WALK ALONE. BUT IF YOU WANT TO WALK FAR,WALK TOGETHER. -SIR RATAN TATA . THE BIGGEST MISTAKE ONE CAN MAKE IS LOSING YOURSELF IN THE PROCESS OF VALUING SOMEONE TOO MUCH AND FORGETTING THAT YOU ARE SPECIAL TOO. -SWAMI VIVEKANANDA. BEHAVIOUR IS ALWAYS GREATER THAN KNOWLEDGE. BECAUSE IN LIFE THERE ARE MANY SITUATIONS WHERE KNOWLEDGE FAILS BUT BEHAVIOUR CAN STILL HANDLE. -DR.A.P.J.ABDUL KALAM. DON'T BE SERIOUS ,ENJOY LIFE AS IT COMES. - SIR RATAN TATA. EVERYTHING IS EASY WHEN YOU ARE BUSY.BUT NOTHING IS EASY WHEN YOU ARE LAZY. -SWAMI VIVEKANANDA .

Showing posts with label PSTET QUESTION PAPER WITH ANSWER KEY 2026 ( PSTET II) 1-90. Show all posts

Monday, 16 March 2026

PSTET QUESTION PAPER WITH ANSWER KEY 2026 ( PSTET II) 1-90

PSTET QUESTION PAPER WITH ANSWER KEY 2026 ( PSTET II) 1-90

Part-1 / ਭਾਗ-1: Child Development and Pedagogy Answer Key (1-30)

Q1. The basic unit responsible for the transmission of hereditary characteristics is called:

ਖਾਨਦਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

(A) Nucleus / ਨਿਊਕਲੀਅਸ

(B) Enzyme / ਐਨਜ਼ਾਈਮ

(D) Cytoplasm / ਸਾਈਟੋਪਲਾਜ਼ਮ

Correct Answer: (C) Gene / ਜੀਨ

Brief Description: Genes are composed of DNA and are the fundamental, physical, and functional units of heredity passed down from parents to offspring.

Q2. Who analyzed the spontaneous speech of children with their companions and classified it into egocentric speech and socialized speech?

ਕਿਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਭਾਵਕ ਬੋਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਉਮੈ ਕੇਂਦਰਿਤ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜੀਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ?

(A) Lev Vygotsky / ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ

(B) B.F. Skinner / ਬੀ.ਐਫ. ਸਕਿਨਰ

(D) Jerome Bruner / ਜੇਰੋਮ ਬਰੂਨਰ

Correct Answer: (C) Jean Piaget / ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ

Brief Description: Jean Piaget categorized children's speech into egocentric (talking without the intention of communicating with others) and socialized speech (intended to exchange thoughts).

Q3. Who formulated the three levels of moral judgement – pre-moral, conventional morality, and morality based on self-accepted moral principles?

ਕਿਸ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ - ਪੂਰਵ-ਨੈਤਿਕ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਨੈਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੂਤਰਬੱਧ ਕੀਤਾ?

(A) Jean Piaget / ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ

(B) Erik Erikson / ਐਰਿਕ ਐਰਿਕਸਨ

(D) Sigmund Freud / ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ

Correct Answer: (C) Lawrence Kohlberg / ਲਾਰੈਂਸ ਕੋਹਲਬਰਗ

Brief Description: Lawrence Kohlberg is renowned for his theory of moral development, which is divided into three primary levels: pre-conventional, conventional, and post-conventional.

Q4. Who emphasised the role of generalisation in verbal communication, stating that things must first be categorised and only then do words come to represent those categories?

ਕਿਸਨੇ ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨੀਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਫੇਰ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ?

(A) Jean Piaget / ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ

(B) B.F. Skinner / ਬੀ.ਐਫ. ਸਕਿਨਰ

(D) Noam Chomsky / ਨੋਅਮ ਚੋਮਸਕੀ

Correct Answer: (C) Lev Vygotsky / ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ

Brief Description: Lev Vygotsky stressed that word meaning is a generalization, where categories are formed cognitively before specific words can meaningfully represent them.

Q5. According to which law the development starts from head to toe?

ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵੱਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

(A) Law of Proximodistal development / ਪ੍ਰੌਕਸੀਮੋਡਿਸਟਲ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਯਮ

(B) Law of Readiness / ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਨਿਯਮ

(D) Law of Effect / ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਨਿਯਮ

Correct Answer: (C) Law of Cephalocaudal development / ਸੇਫਾਲੋਕੌਡਲ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਯਮ

Brief Description: The cephalocaudal principle dictates that physical growth and motor skill development proceed from the top down (head to toes).

Q6. Beginning with the third week of life, a baby's crying becomes differentiated. What does this mean?

ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੋਣਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?

(A) The baby stops crying altogether. / ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

(B) All cries sound the same and are hard to interpret. / ਹਰੇਕ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

(C) Different tones and intensities of crying indicate specific needs, recognizable by those familiar with babies. / ਰੋਣ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਰੀ ਸੁਰ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਖਾਸ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

(D) Crying is random and has no relation to the baby's needs. / ਰੋਣਾ ਬੇਤਰਤੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Correct Answer: (C) Different tones and intensities of crying indicate specific needs...

Brief Description: Differentiated crying means that the infant develops distinct cries to signal different needs, such as hunger, discomfort, or pain.

Q7. Despite its unpleasant aspects, jealousy can have a constructive role because it:

ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਈਰਖਾ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ:

(A) Leads to fights and misunderstandings / ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ

(B) Acts as a source of motivation by causing competition / ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

(D) Causes children to isolate themselves / ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ

Correct Answer: (B) Acts as a source of motivation by causing competition / ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

Brief Description: In mild forms, jealousy can inspire a child to emulate positive traits or compete constructively, acting as a motivational driver to improve skills.

Q8. Which research method makes it possible to study individual differences in growth as well as overall growth trends?

ਕਿਹੜੀ ਖੋਜ-ਵਿਧੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ?

(A) Cross-sectional method / ਪਾਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਵਿਧੀ

(B) Experimental method / ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਵਿਧੀ

(D) Case study method / ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ-ਵਿਧੀ

Correct Answer: (C) Longitudinal method / ਲੰਬਕਾਰੀ ਵਿਧੀ

Brief Description: A longitudinal study tracks the same individuals over a long period, allowing researchers to see both overall developmental trends and specific individual variations in growth.

Q9. According to Jean Piaget, the fourth stage of cognitive development – formal operational stage – occurs in early adolescence. During this stage, the child is able to:

ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ - ਰਸਮੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪੜਾਅ - ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੱਚਾ ਇਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:

(A) Think only in concrete terms / ਸਿਰਫ਼ ਠੋਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਦੇ

(B) Learn mainly through trial and error / ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ

(D) Depend completely on sensory experiences / ਸੰਵੇਦੀ ਅਨੁਭਵਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੇ

Correct Answer: (C) Form hypotheses, test them, and draw logical conclusions / ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢਣ ਦੇ

Brief Description: In the formal operational stage, individuals develop the capacity for abstract thought, logic, and hypothetical-deductive reasoning.

Q10. The process by which a child learns the rules of society, including learning to behave, playing approved social roles, and developing social attitudes, is called:

ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ... ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

(A) Enculturation / ਸਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ

(B) Conditioning / ਅਨੁਕੂਲਨ

(D) Cognitive development / ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ

Correct Answer: (C) Socialisation / ਸਮਾਜੀਕਰਨ

Brief Description: Socialization is the lifelong process wherein an individual internalizes the norms, ideologies, and customs of their society.

Q11. The process of modelling one's behaviour on another person is called:

ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

(A) Conditioning / ਅਨੁਕੂਲਨ

(B) Imitation / ਨਕਲ

(D) Observation / ਨਿਰੀਖਣ

Correct Answer: (B) Imitation / ਨਕਲ

Brief Description: Imitation involves directly copying or replicating the behaviors, actions, or expressions of a model.

Q12. Which of the following statements about intelligence is correct?

ਬੁੱਧੀ ਬਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਹੈ?

(A) Intelligence is entirely inherited from parents. / ਬੁੱਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

(B) Intelligence is completely learned from the environment. / ਬੁੱਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

(C) Intelligence is innate but not inherited like property or wealth. / ਬੁੱਧੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਵਾਂਗ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

(D) Intelligence cannot be influenced by heredity or environment. / ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

Correct Answer: (C) Intelligence is innate but not inherited like property or wealth...

Brief Description: Intelligence has an innate, polygenic genetic basis but operates dynamically with the environment, entirely distinct from how material property is inherited.

Q13. The ability to apply problem-solving methods appropriate to one's cultural context and to use them in new domains is called:

ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਢੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

(A) Fluid intelligence / ਤਰਲ ਬੁੱਧੀ

(B) Practical intelligence / ਵਿਹਾਰਕ ਬੁੱਧੀ

(D) Emotional intelligence / ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੁੱਧੀ

Correct Answer: (B) Practical intelligence / ਵਿਹਾਰਕ ਬੁੱਧੀ

Brief Description: Practical intelligence refers to "street smarts"—adapting successfully to everyday environments and culturally relevant contexts.

Q14. Which of the following statements about child growth is correct?

ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਹੈ?

(A) A child grows a fixed number of pounds every year. / ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹਰ ਸਾਲ ਪੌਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਧਦਾ ਹੈ।

(B) Growth is irregular and occurs in cycles or waves. / ਵਾਧਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਚੱਕਰਾਂ ਜਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

(D) Growth occurs only due to exercise. / ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Correct Answer: (B) Growth is irregular and occurs in cycles or waves.

Brief Description: Children experience growth spurts and plateaus; physical development does not happen at a steady, perfectly even pace throughout childhood.

Q15. In which method of teaching are students not taught through traditional classroom lectures, but are given subjects according to their interests and assign the work to complete within a fixed time period (15 days to a month)?

ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ...

(A) Lecture Method / ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਧੀ

(B) Practical Method / ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਧੀ

(D) Demonstration Method / ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਧੀ

Correct Answer: (C) Dalton Plan / ਡਾਲਟਨ ਯੋਜਨਾ

Brief Description: Developed by Helen Parkhurst, the Dalton Plan tailors learning tasks to students individually, allowing them to complete assignments ("contracts") at their own pace over a set period.

Q16. The Zone of Proximal Development (ZPD) was proposed by:

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰ (ZPD) ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:

(A) Jean Piaget / ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ

(B) B.F. Skinner / ਬੀ.ਐਫ. ਸਕਿਨਰ

(D) Albert Bandura / ਅਲਬਰਟ ਬੈਂਡੂਰਾ

Correct Answer: (C) Lev Vygotsky / ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ

Brief Description: Vygotsky proposed the ZPD to describe the space between what a learner can do without help and what they can achieve with guidance from a skilled partner.

Q17. Which of the following is best describing, "the desire to direct his/her attention and energy in a particular way which originates from the child himself/herself"?

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਉਸਦੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ"?

(A) Extrinsic motivation / ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ

(B) Intrinsic motivation / ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ

(D) External reinforcement / ਬਾਹਰੀ ਪੁਨਰਮਜਬੂਤੀ

Correct Answer: (B) Intrinsic motivation / ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ

Brief Description: Intrinsic motivation involves performing an action or behavior because one enjoys the activity itself, arising from within the individual rather than from external rewards.

Q18. Who is considered the developer of the first intelligence test?

ਪਹਿਲੇ ਬੁੱਧੀ ਪਰੀਖਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

(A) Sigmund Freud / ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ

(B) Alfred Binet / ਅਲਫਰੈਡ ਬਿਨੇਟ

(D) Lewis Terman / ਲੁਈਸ ਟਰਮਨ

Correct Answer: (B) Alfred Binet / ਅਲਫਰੈਡ ਬਿਨੇਟ

Brief Description: Alfred Binet (alongside Theodore Simon) created the Binet-Simon scale, universally recognized as the first practical and standardized intelligence test.

Q19. What is the full form of ADHD?

ADHD ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?

(A) Attention Deficit Hyperactivity Disorder / ਅਟੈਂਸ਼ਨ ਡੈਫੀਸਿਟ ਹਾਈਪਰਐਕਟੀਵਿਟੀ ਡਿਸਆਰਡਰ

(B) Active Disorder of Hyperactivity and Deficit / ਐਕਟਿਵ ਡਿਸਆਰਡਰ ਆਫ ਹਾਈਪਰਐਕਟੀਵਿਟੀ ਐਂਡ ਡੈਫੀਸਿਟ

(D) Alertness Deficit Hyperactivity Dysfunction / ਅਲਰਟਨੈਸ ਡੈਫੀਸਿਟ ਹਾਈਪਰਐਕਟੀਵਿਟੀ ਡਿਸਫੰਕਸ਼ਨ

Correct Answer: (A) Attention Deficit Hyperactivity Disorder

Brief Description: ADHD is a common neurodevelopmental disorder of childhood marked by difficulty paying attention, controlling impulsive behaviors, or being overly active.

Q20. According to Instinct Theory (1908) of William McDougall, the number of primary emotions that correspond to instincts is:

ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕਡੌਗਲ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ (1908) ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਹ ਹੈ:

(A) 10

(B) 12

(D) 16

Correct Answer: (C) 14

Brief Description: William McDougall mapped out 14 fundamental instincts in humans, asserting that each is paired with a specific primary emotion (e.g., flight and fear, combat and anger).

Q21. Which psychologist proposed that there are eight different forms of intelligence, each functioning independently of the others?

ਕਿਸ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

(A) Alfred Binet / ਅਲਫਰੈਡ ਬਿਨੇਟ

(B) Howard Gardner / ਹਾਵਰਡ ਗਾਰਡਨਰ

(D) Sigmund Freud / ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ

Correct Answer: (B) Howard Gardner / ਹਾਵਰਡ ਗਾਰਡਨਰ

Brief Description: Howard Gardner's Theory of Multiple Intelligences opposes the concept of a single general intelligence, proposing at least eight distinct, independent modalities of intelligence.

Q22. Who introduced the Play-way Method in his book "The Play Way" (1917)?

ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "The Play Way" (1917) ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ?

(A) Maria Montessori / ਮਾਰੀਆ ਮੌਂਟੇਸਰੀ

(B) Henry Caldwell Cook / ਹੈਨਰੀ ਕਾਲਡਵੈਲ ਕੁੱਕ

(D) Friedrich Froebel / ਫਰੀਡਰਿਕ ਫਰੋਬੇਲ

Correct Answer: (B) Henry Caldwell Cook / ਹੈਨਰੀ ਕਾਲਡਵੈਲ ਕੁੱਕ

Brief Description: H. Caldwell Cook championed the Play-Way method, focusing on natural, joyous, and dramatic methods of learning rather than rigid classroom routines.

Q23. Which pedagogy is based on learning "through the arts" and "with the arts"?

ਕਿਹੜਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ "ਕਲਾ ਦੁਆਰਾ" ਅਤੇ "ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਲ" ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ?

(A) Experiential Learning / ਅਨੁਭਵੀ ਸਿਖਲਾਈ

(B) Competency-Based Learning / ਯੋਗਤਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ

(D) Blended Learning / ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਿਖਲਾਈ

Correct Answer: (C) Art Integrated Learning / ਕਲਾ-ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ

Brief Description: Art Integrated Learning links arts education to other subjects, allowing students to learn core concepts through creative artistic expression.

Education

Q24. In a constructivist classroom, how does the teacher present the curriculum?

ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਆਪਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?

(A) In isolated bits and pieces / ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ

(B) Holistically, integrating concepts and experiences / ਸੰਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ

(D) Primarily through lecture and note-taking / ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨੋਟ ਬਣਾਉਣ ਦੁਆਰਾ

Correct Answer: (B) Holistically, integrating concepts and experiences

Brief Description: Constructivism relies heavily on the premise that learning is an active process where learners build new ideas holistically upon their current/past knowledge.

Q25. Which type of drama is most suitable for students of Class VI to VIII?

ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਨਾਟਕ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ?

(A) Formal drama / ਰਸਮੀ ਨਾਟਕ

(B) Puppet Drama / ਕਠਪੁਤਲੀ ਨਾਟਕ

(D) Professional Musical Drama / ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਮਈ ਨਾਟਕ

Correct Answer: (C) Improvisation / ਤਤਕਾਲੀ ਨਾਟਕ

Brief Description: For middle school students (Classes VI-VIII), improvisation/role-play is highly effective as it builds confidence, encourages creativity, and removes the pressure of memorizing strict formal scripts.

Q26. The term "Tabula Rasa" was coined by whom?

"ਟਬੂਲਾ ਰਾਸਾ" ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?

(A) Sigmund Freud / ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ

(B) John Locke / ਜੌਨ ਲੌਕ

(D) B.F. Skinner / ਬੀ.ਐਫ. ਸਕਿਨਰ

Correct Answer: (B) John Locke / ਜੌਨ ਲੌਕ

Brief Description: John Locke promoted the concept of 'Tabula Rasa' (a blank slate), indicating that humans are born without built-in mental content and that knowledge comes from experience and perception.

Q27. In Pavlov's original experiment, a dog was presented with food and immediately salivated. What are the correct terms for the food and the salivation?

ਪਾਵਲੋਵ ਦੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਲਾਰ ਕੱਢੀ ਗਈ। ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਲਾਰ ਲਈ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹਨ?

(A) Food – Conditioned Stimulus; Salivation – Conditioned Response

(B) Food – Unconditioned Stimulus; Salivation – Unconditioned Response

(D) Food – Conditioned Stimulus; Salivation – Unconditioned Response

Correct Answer: (B) Food – Unconditioned Stimulus; Salivation – Unconditioned Response

Brief Description: Because the dog naturally drools at the sight/smell of food without prior learning, the food is an Unconditioned Stimulus (UCS) triggering an Unconditioned Response (UCR).

Q28. The new cell formed with 23 pairs of chromosomes, equally from the father and the mother, is created during which of the following process?

ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ 23 ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਨਵਾਂ ਸੈੱਲ, ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ ਹੈ?

(A) Mitosis / ਮਾਈਟੋਸਿਸ

(B) Meiosis / ਮੀਓਸਿਸ

(D) Binary fission / ਬਾਈਨਰੀ ਫਿਸ਼ਨ

Correct Answer: (C) Fertilization / ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ

Brief Description: Fertilization involves the joining of a sperm and an ovum, combining their 23 chromosomes each to form a single diploid cell (zygote) with 46 chromosomes (23 pairs).

Q29. "The unfolding of traits potentially present in the individual" definition refers to which of the following term?

"ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਉਜਾਗਰ ਹੋਣਾ" ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ?

(A) Learning / ਸਿੱਖਣਾ

(B) Growth / ਵਿਕਾਸ

(D) Training / ਸਿਖਲਾਈ

Correct Answer: (C) Maturation / ਪਰਪੱਕਤਾ

Brief Description: Maturation is the sequential, biological unfolding of inherited genetic traits, largely independent of external environmental training.

Q30. Which of the following best describes assimilation?

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਈਕਰਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?

(A) Adjusting unfamiliar situations to solve the problems / ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ

(B) Using new mechanisms to handle unfamiliar situations / ਅਣਜਾਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ

(D) Ignoring information which matches prior knowledge / ਉਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ

Correct Answer: (C) Using existing mechanisms to solve new problems

Brief Description: In Piaget's cognitive theory, assimilation happens when a person integrates new information or tackles new problems using their already existing cognitive schemas (mechanisms).

PSTET ਪੇਪਰ-II: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤਰ ਕੁੰਜੀ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ 31-60)

ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਕਾਵਿ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। (ਪ੍ਰਸ਼ਨ 31-36)

ਪੰਜਾਬ! ਕਰਾਂ ਕੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇਰੀ, ਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਸਾਮਾਨ ਤੇਰੇ,

ਜਲ, ਪੌਣ ਤੇਰਾ, ਹਰਿਔਲ ਤੇਰੀ, ਦਰਿਆ, ਪਰਬਤ, ਮੈਦਾਨ ਤੇਰੇ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਛਤ੍ਰ ਤੇਰਾ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਛਤ੍ਰ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ,

ਮੋਢੇ ਤੇ ਚਾਦਰ ਬਰਫ਼ਾਂ ਦੀ, ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੇਕ ਜੁਆਲਾ ਦਾ।

ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਬਰਛੀ ਜਮਨਾ ਦੀ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਖੜਗ ਅਟਕ ਦਾ ਹੈ,

ਪਿਛਵਾੜੇ ਬੰਦ ਚਟਾਨਾਂ ਦਾ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਤੋੜ ਨਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਰਸ਼ੀ ਬਰਕਤ ਰੂ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗਾਂਦੀ ਹੈ,

ਚਾਂਦੀ ਢਲ ਕੇ ਵਿੱਛਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਣਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਨਿੱਘਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਗਰਮੀ ਹੈ ਨਾ ਪਾਲਾ ਹੈ,

ਨਾ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਦਿਖਲਾਵਾ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਦਰ ਕਾਲਾ-ਕਾਲਾ ਹੈ।

जोਬਨ ਵਿੱਚ ਝਲਕ ਜਲਾਲੀ ਹੈ, ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਟਕ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ,

ਹਿੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਆਲੀ ਹੈ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਗਿੱਠ-ਗਿੱਠ ਲਾਲੀ ਹੈ।

ਕਿਆ ਚੂੜੇ-ਬੀੜੇ ਫੱਬਦੇ ਨੇ, ਜੋਬਨ-ਮੱਤੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ,

ਜਦ ਪਾਣ ਮਧਾਣੀ ਚਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਤਦ ਸ਼ੇਰ ਉੱਠਣ ਘੁਮਕਾਰਾਂ ਦੇ।

ਕੋਈ ਤੁੰਬਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਕੱਤਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਪੀਂਹਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਛੜਦੀ ਹੈ।

ਕੋਈ ਸਿਉਂਦੀ, ਕੋਈ ਪਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੇਲਾਂ, ਬੂਟੇ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।

ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂਵੇਂ ਪੀਂਘਾਂ ਨੂੰ, ਕੁੱਦ-ਕੁੱਦ ਕੇ ਮਸਤੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ,

ਟੁੰਬਦਾ ਹੈ ਜੋਸ਼ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਫੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।

ਜਦ ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਖਿੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਰਾਗ ਇਲਾਹੀ ਛਿੜਦਾ ਹੈ,

ਗਿੱਧੇ ਨੂੰ ਲੋਹੜਾ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਜੋਬਨ ਤੇ ਬਿਰਹਾ ਭਿੜਦਾ ਹੈ।

31. ਕਵੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਛਤ੍ਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਭਾਵ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ?

(A) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਉਚਾਈ

(B) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ

(D) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਬਾਦੀ

Correct Answer: (C) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹੱਤਤਾ

ਵਿਆਖਿਆ: 'ਛਤ੍ਰ' ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

32. ਕਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਹਥਿਆਰ

(B) ਹਿਮਾਲਾ

(D) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਦਿਲੀ

Correct Answer: (D) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਦਿਲੀ

33. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ?

(A) ਸਿਰਫ਼ ਸੌਂਦਰਯਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

(B) ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ

(D) ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ

Correct Answer: (C) ਮਿਹਨਤੀ, ਹਿੰਮਤਵਾਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੀਲ

34. ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂਵੇਂ ਪੀਂਘਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਸ ਅਨੁਭੂਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?

(A) ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਭਵ

(B) ਬਚਪਨ ਦੀ ਯਾਦ

(D) ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਡਰ

Correct Answer: (C) ਯੁਵਾ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਸਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ

35. 'ਚਾਂਦੀ ਢਲ ਕੇ ਵਿੱਛਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਣਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ' ਪੰਕਤੀ ਕਿਸ ਗੁਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ?

(A) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ

(B) ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖਾਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਸਮਿੱਧੀ

(D) ਲੋਕਧਨ ਦੀ ਬਚਤ

Correct Answer: (B) ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖਾਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਸਮਿੱਧੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਇੱਥੇ ਚਾਂਦੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

36. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਗਿੱਧੇ' ਅਤੇ 'ਬਿਰਹੇ' ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਕਿਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ ?

(A) ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ

(B) ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਇਕੱਠੇ

(D) ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ

Correct Answer: (B) ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਇਕੱਠੇ

37. 'ਔਰਤ' ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਮਲਵਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

(A) ਮੁਟਿਆਰ

(B) ਤੀਵੀਂ

(D) ਇਸਤਰੀ

Correct Answer: (B) ਤੀਵੀਂ

38. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 'ਵ' ਤੇ 'ਯ' ਕੀ ਹਨ ?

(A) ਵਿਅੰਜਨ

(B) ਸਵਰ

(D) ਨਾਸਕੀ

Correct Answer: (C) ਅਰਧ ਸਵਰ

39. 'ਪਰ' ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ?

(A) ਵਿਕਾਰੀ

(B) ਸਮਾਸੀ

(D) ਅਵਿਕਾਰੀ

Correct Answer: (D) ਅਵਿਕਾਰੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਅਵਿਕਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ, ਵਚਨ ਜਾਂ ਕਾਰਕ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

40. "ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ।” ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ' _____ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ।

(A) ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ

(B) ਅਧਿਕਰਨ ਕਾਰਕ

(D) ਅਪਾਦਾਨ ਕਾਰਕ

Correct Answer: (B) ਅਧਿਕਰਨ ਕਾਰਕ

41. ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪਛਾਣੋ: "ਬੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ।"

(A) ਸਥਾਨ ਵਾਚਕ

(B) ਕਾਲ ਵਾਚਕ

(D) ਪਰਿਮਾਣ ਵਾਚਕ

Correct Answer: (A) ਸਥਾਨ ਵਾਚਕ

42. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਬਰਨਾਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?

(A) ਮਾਝੀ

(B) ਮਲਵਈ

(D) ਪੋਠੋਹਾਰੀ

Correct Answer: (B) ਮਲਵਈ

43. 'ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਬੂੰਦੀ ਨਿੱਕਿਆ ਮੀਂਹ ਵੇ ਵਰ੍ਹੇ' ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਘੋੜੀ ਹੈ

(B) ਸੁਹਾਗ ਹੈ

(D) ਗੀਤ ਹੈ

Correct Answer: (A) ਘੋੜੀ ਹੈ

44. ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਮਾਤ 'ਚ ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਉੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :

(A) ਜਿੱਥੇ ਜਮਾਤ 'ਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

(B) ਜਿੱਥੇ ਜਮਾਤ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।

(D) ਜਿੱਥੇ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਾਰਟ ਲੱਗੇ ਹੋਣ।

Correct Answer: (B) ਜਿੱਥੇ ਜਮਾਤ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ।

45. ਨੋਮ ਚੌਮਸਕੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਵਿਹਾਰਵਾਦ

(B) ਅਨੁਕਰਣ

(D) ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ

Correct Answer: (C) ਜਨਮਜਾਤ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਰੱਥਾ

46. ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਉਪਭਾਸ਼ਾ

(B) ਲਿੱਪੀ

(D) ਕਾਰਜ-ਸ਼ੈਲੀ

Correct Answer: (C) ਵਿਆਕਰਨ

47. ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖਣ ਕਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ?

(A) ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਤਰ-ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

(B) ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

(D) ਉਪਰੋਕਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ

Correct Answer: (A) ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਤਰ-ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

48. ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ?

(A) ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ

(B) ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਹੋਵੇ

(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

Correct Answer: (D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

49. ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ 'ਸੌਖੇ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ' ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ?

(A) ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ

(B) ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕ੍ਰਮ

(D) ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਹੂਲਤ

Correct Answer: (B) ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕ੍ਰਮ

50. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਉਤਪਾਦਕ ਕੌਸ਼ਲ ਹਨ ?

(A) ਸੁਣਨਾ, ਪੜ੍ਹਣਾ

(B) ਲਿਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ

(D) ਬੋਲਣਾ, ਸੁਣਨਾ

Correct Answer: (C) ਲਿਖਣਾ, ਬੋਲਣਾ

ਵਿਆਖਿਆ: ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ (Produce) ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਤਪਾਦਕ ਕੌਸ਼ਲ ਹਨ।

51. ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸਿਧਾਂਤ ਬੱਚਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

(A) ਵਿਆਕਰਨ-ਅਨੁਵਾਦ ਪੱਧਤੀ

(B) ਵਿਹਾਰਵਾਦੀ ਪੱਧਤੀ

(D) ਸੰਰਚਨਾਵਾਦੀ ਪੱਧਤੀ

Correct Answer: (C) ਸੰਚਾਰਾਤਮਕ ਪੱਧਤੀ

52. ਭਾਸ਼ਾਈ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

(A) ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ

(B) ਅਸਫਲਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ

(D) ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (C) ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

53. ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

(A) ਕੇਵਲ ਸਿਲੇਬਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ

(B) ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਰਟਵਾਉਣਾ

(D) ਇਮਤਿਹਾਨੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉਣਾ

Correct Answer: (C) ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੀ

54. ਉਪਚਾਰਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ

(B) ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ

(D) ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ

Correct Answer: (B) ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ

ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਵਾਰਤਕ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। (ਪ੍ਰਸ਼ਨ 55-60)

ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬੜੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘੁੱਗ ਵੱਸਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੇਲਾ 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਭਾਵੇਂ ਇਸੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਛੜੇ ਨੀਮ-ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਊਨਾ ਦੀ ਵੱਖੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਓਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਵੱਸੇ 'ਬੀਤ' ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਚਲਪੁਲ (ਛਰਾਹਾਂ) ਵਿਖੇ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮੱਘਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਜੇਠੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਇਹ ਮੇਲਾ ਏਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੋਟਕਾ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ :"ਦਾਲ ਮਾਂਹਾਂ ਦੀ, ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ"। 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਇਹ ਮੇਲਾ ਜਿੱਥੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਅਚਲਪੁਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਛੇ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਹੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਛੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਬਿੰਦੂ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਨਾਂ 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਪੈ ਗਿਆ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਛਰਾਹਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਹ-ਲੋਕ ਖੱਚਰਾਂ 'ਤੇ ਧਨ ਲੱਦ ਕੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਪਿੱਪਲਾਂ, ਬੋਹੜਾਂ ਅਤੇ ਨਿੰਮਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਚ ਸਥਿਤ ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਜੀ (ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਬਾਲ-ਰੂਪ) ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਸਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਲਈ ਮੰਨਤਾਂ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁੱਖਣਾ ਲਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਵਾਜਿਆਂ-ਗਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹਾਜ਼ਰੀਆਂ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਵਾਲੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਜੱਗ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੱਗ ਅਚਲਪੁਰ, ਮਜਾਰੀ, ਨੈਣਵਾਂ, ਇੰਦੋਵਾਲ ਅਤੇ ਝੋਣੇਵਾਲ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਲੰਗਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂਹਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੋਲ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

55. ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਜਰਗ, ਛਪਾਰ ਅਤੇ ਜਗਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣਾ

(B) 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਮੇਲੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਘਟਾਉਣਾ

(D) ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (C) 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਣਗੌਲਤਾ ਦਰਸਾਉਣਾ

56. "ਇਹ ਮੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘੁੱਗ ਵੱਸਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ"— ਇਸ ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਮੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।

(B) ਮੇਲੇ ਜੰਗਲਾਤੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।

(D) ਮੇਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।

Correct Answer: (C) ਮੇਲੇ ਆਬਾਦ ਅਤੇ ਰੌਣਕ ਭਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।

57. 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ?

(A) ਅਚਲਪੁਲ ਵਿਖੇ

(B) ਅੱਲਾਵਲਪੁਰ ਵਿਖੇ

(D) ਅਲਵਰ ਵਿਖੇ

Correct Answer: (C) ਅਚਲਪੁਰ ਵਿਖੇ

58. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਥ ਮੇਲੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ?

(A) ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੋਲ ਕਰਵਾਉਣਾ

(B) ਮਾਂਹਾਂ ਦੀ ਦਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ

(D) ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ

Correct Answer: (C) ਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣਾ

59. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਥ 'ਛਿੰਝ ਛਰਾਹਾਂ ਦੀ' ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?

(A) ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੋਲ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਾ

(B) ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਅਤੁੱਟ ਲੰਗਰ ਚੱਲਣਾ

(D) ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ

Correct Answer: (C) ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਮੇਲਾ ਹੋਣਾ

60. ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ ?

(A) ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ

(B) ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ

(D) ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ

Correct Answer: (B) ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ

Language II (English) Answer Key (61-90)

Note: The source document provides Questions 61-90 only in English, as it pertains to the Language II (English) section. Therefore, no Punjabi translations are included.

Q61. According to the passage, we enjoy reading books more when they are :

(A) Our own

(B) New

(D) Old

Correct Answer: (A) Our own

Brief Description: The passage explicitly states, "we enjoy reading books that belong to us much more than if they are borrowed."

Q62. A borrowed book is compared to :

(A) A treasure

(B) A teacher

(D) A child

Correct Answer: (C) A guest in the house

Brief Description: The author writes directly in the passage, "A borrowed book is like a guest in the house..."

Q63. Which of the following should NOT be done to a borrowed book ?

(A) Return it

(B) Read it

(D) Keep it safely

Correct Answer: (C) Turn down its pages

Brief Description: The passage advises that for a borrowed book, "you cannot mark it, you cannot turn down the pages."

Q64. Why does the writer suggest marking favourite passages in personal books ?

(A) To decorate the book

(B) To show ownership

(D) To remember important ideas easily

Correct Answer: (D) To remember important ideas easily

Brief Description: The writer states that marking favorite passages "enables you to remember more easily the significant sayings."

Q65. According to the author, bookshelves should be :

(A) Free and accessible

(B) Hidden

(D) Decorative only

Correct Answer: (A) Free and accessible

Brief Description: The author mentions that bookshelves should not have doors, glass windows, or keys, and "should be free and accessible to the hand as well as to the eye."

Q66. Choose the correct meaning of the phrase "must be treated with punctiliousness".

(A) treated casually

(B) treated strictly and carefully

(D) treated affectionately

Correct Answer: (B) treated strictly and carefully

Brief Description: "Punctiliousness" implies showing great attention to detail or correct behavior, meaning the book must be handled strictly and carefully.

Q67. Choose the correct passive form of the sentence : "You cannot mark it."

(A) It cannot be marked by you.

(B) It is not marked by you.

(D) It should not be marked.

Correct Answer: (A) It cannot be marked by you.

Brief Description: To convert to passive voice, the object "it" becomes the subject, the modal "cannot" remains, "be" is added, and the verb changes to its past participle form "marked".

Q68. The word "recluse" refers to a person who

(A) enjoys social gatherings

(B) lives a lonely and isolated life

(D) avoids reading

Correct Answer: (B) lives a lonely and isolated life

Brief Description: A recluse is someone who avoids the company of others and lives a solitary life.

Q69. ________ in language refers to the periodic recurrence of certain complexes or patterns of sound in utterances constituting a text.

(A) Phonetics

(B) Rhythm

(D) Suffix

Correct Answer: (B) Rhythm

Brief Description: Rhythm is defined as the periodic recurrence of distinct sound patterns, stresses, or beats in language.

Q70. There are ________ vowel phonemes in RP (Received pronunciation) English.

(A) 20

(B) 21

(D) 24

Correct Answer: (A) 20

Brief Description: Standard Received Pronunciation (RP) has 20 vowel phonemes, which are traditionally categorized as 12 pure vowels (monophthongs) and 8 diphthongs.

Q71. On the basis of place of articulation, /b/ sound in 'bit' is

(A) Nasal

(B) Affricate

(D) Lateral

Correct Answer: (C) Plosive

Brief Description: The /b/ sound is classified linguistically as a voiced bilabial plosive consonant, as it involves the blocking and sudden release of air.

Q72. Which reading sub-skill involves searching a text like a telephone directory or advertisement for specific information ?

(A) Reading for inference

(B) Extended reading

(D) Scanning

Correct Answer: (D) Scanning

Brief Description: Scanning is a rapid reading technique used to find specific facts, words, or information without reading the entire text in depth.

Q73. A ________ is that form of the verb which partakes of the nature both of a verb and of an adjective.

(A) Grammar

(B) Phonemes

(D) Participle

Correct Answer: (D) Participle

Brief Description: A participle (like a present or past participle) is a verbal adjective; it is derived from a verb but functions as an adjective in a sentence.

Q74. According to NCERT, scientific study of language helps children to develop :

Science

(A) Handwriting skills

(B) Cognitive abilities

(D) Accent

Correct Answer: (B) Cognitive abilities

Brief Description: The scientific study of language fundamentally supports structural thinking, problem-solving, and overall cognitive abilities in children.

Q75. In ________ method of teaching of grammar, rules are first taught to the students and the examples are given afterwards.

(A) Inductive

(B) Deductive

(D) Descriptive

Correct Answer: (B) Deductive

Brief Description: The deductive approach is a teacher-centered method where grammar rules are presented first, followed by specific examples to apply the rules.

Q76. From a learning perspective, banning the use of mother tongue (L1) in the Direct Method mainly aims to :

(A) Reduce teacher workload

(B) Improve writing accuracy

(D) Promote translation skills

Correct Answer: (C) Maximize exposure to the target language

Brief Description: The Direct Method prohibits the use of the native language to immerse the learners fully and force them to think and communicate exclusively in the target language.

Q77. A teacher asks students to memorize grammar rules and translate passages from English to Hindi. Which conclusion best explains this classroom practice ?

(A) The teacher follows communicative language teaching.

(B) The teacher applies principles of the Direct Method.

(D) None of these

Correct Answer: (C) The teacher is using the Grammar Translation Method.

Brief Description: Rote memorization of rules and translating texts back and forth between the target language and native tongue are the primary hallmarks of the Grammar Translation Method.

Q78. Which renowned linguist proposed the concept of Universal Grammar ?

(A) B.F. Skinner

(B) Jean Piaget

(D) Noam Chomsky

Correct Answer: (D) Noam Chomsky

Brief Description: Noam Chomsky formulated the theory of Universal Grammar, positing that the ability to learn grammar is hard-wired into the human brain.

Q79. Find the word nearest in meaning to "repudiate" :

(A) Reject

(B) Accept

(D) Support

Correct Answer: (A) Reject

Brief Description: To repudiate means to deny the truth or validity of something, or to refuse to accept it, making "reject" the closest synonym.

Q80. Find the word opposite in meaning to "gripe" :

(A) Complain

(B) Protest

(D) Praise

Correct Answer: (D) Praise

Brief Description: "Gripe" means to express a complaint or grumble about something trivially. Its antonym is to commend or "praise".

Q81. ________ great Caesar : ________ immortal Shakespeare.

Choose the appropriate pair of articles for the blanks.

(A) a, a

(B) a, an

(D) The, The

Correct Answer: (D) The, The

Brief Description: While proper nouns usually don't take articles, adding the definite article "The" before adjectives like "great" or "immortal" modifying a famous name is a standard rhetorical convention.

Q82. The actions taken after diagnosis to help children overcome their learning difficulties are called :

(A) Evaluation

(B) Remedial Teaching

(D) Testing

Correct Answer: (B) Remedial Teaching

Brief Description: Remedial teaching is the targeted instruction provided to learners in order to rectify learning gaps or difficulties discovered during diagnostic assessment.

Q83. According to the passage, how are poets similar to scientists and engineers ?

(A) They work in laboratories.

(B) They deal only with facts.

(D) They reject imagination.

Correct Answer: (C) They are equally close to reality and truth.

Brief Description: The passage explicitly states, "The truth is that poets are just as practical as people who build bridges or look into microscopes; and just as close to reality and truth."

Q84. In what way do poets differ from logicians and scientists ?

(A) They lack discipline.

(B) They live in the past.

(D) They are ahead of their time.

Correct Answer: (D) They are ahead of their time.

Brief Description: The author contrasts them by noting, "they are ahead of their time, whereas the logicians and scientists are abreast of their time."

Q85. According to the writer, what can be found in the poetry of the past ?

(A) Scientific ideas of the present and future

(B) Outdated ideas

(D) Historical facts

Correct Answer: (A) Scientific ideas of the present and future

Brief Description: The passage says that looking into the poetry of yesterday reveals "all the cold scientific magic of today and much which we shall not enjoy until some tomorrow."

Science

Q86. What is meant by the phrase "Dreams are the sunrise streamers heralding a new day" ?

(A) Dreams are meaningless illusions.

(B) Dreams predict natural phenomena.

(D) Dreams belong only to poets.

Correct Answer: (C) Dreams signal future progress.

Brief Description: The metaphor indicates that dreams (imagination) act as early signs or precursors that lead the way to new scientific or societal advancements.

Q87. Why does the author say the automobile was not "dug out of the ground like a nugget of gold" ?

(A) It was expensive to make.

(B) It was first imagined before being created.

(D) It was found accidentally.

Correct Answer: (B) It was first imagined before being created.

Brief Description: The passage emphasizes that "first men dreamed the automobile and afterward... practical-minded engineers caught up with what had been created by winging fantasy."

Q88. Why does the author say poets should not be treated as having "harmless madness" ?

(A) They disturb society.

(B) Their dreams have serious practical value.

(D) They dislike Science.

Correct Answer: (B) Their dreams have serious practical value.

Brief Description: The author notes that a poet's vision "can immediately be drawn and the practical conversions immediately effected", so their dreams hold real functional value.

Q89. Identify the tense used in the sentence :

"Every forward step man takes in any field of life, is first taken along the dreamy paths of imagination."

(A) Simple Present

(B) Simple Past

(D) Present Perfect

Correct Answer: (A) Simple Present

Brief Description: The verbs "takes" and "is" (as an auxiliary in the passive "is taken") indicate that the sentence is written in the simple present tense.

Q90. The phrase "abreast of their time" means

(A) behind their time

(B) unaware of current developments

(D) opposed to progress

Correct Answer: (C) equal to the demands of their time

Brief Description: To be "abreast of" something means to be up to date or keeping pace with it; thus, it means being equal to current demands or knowledge.

PUNJAB STUDY