TOPIC -12 DISTINCTION BETWEEN ASSESSMENT FOR LEARNING AND
ASSESSMENT OF LEARNING ; SCHOOL BASED ASSESSMENT , CONTINUOUS AND COMPREHENSION
EVALUTION : PERSPECTIVE AND PRACTICE
ਸਿਖਿਆ ਲਈ ਆਕਲਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਆਕਲਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ; ਸਕੂਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਆਕਲਨ , ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ
ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ : ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ
1.
Assessment ਕੀ ਹੈ ?
(ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਅਰਥ)
Assessment (ਮੁਲਾਂਕਣ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ—
·
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੀ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਕਿੰਨਾ ਸਿੱਖ
ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ।
·
ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ
ਸੁਧਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
2.
Assessment for Learning (ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ) – ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ
ਇਹ ਕੀ ਹੈ ?
·
Assessment for Learning ਉਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
·
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ : ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ
ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ?
ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ:
- ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
AfL ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ
ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ:
- ਕਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਸਮਝ ਗਿਆ
- ਕਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਹਾਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਅਧਿਆਪਕ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
- ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ
- ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸੁਣਦਾ ਹੈ
- ਗਲਤੀਆਂ ਦੱਸ ਕੇ ਫੀਡਬੈਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ
ਉਦਾਹਰਣ (ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ)
ਗਣਿਤ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ :
- ਅਧਿਆਪਕ ਬੋਰਡ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ
- ਬੱਚੇ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ
- ਅਧਿਆਪਕ ਗਲਤੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਦੁਰੁਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਹ Assessment for
Learning ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ
ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.
Assessment of Learning (ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ) – ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ
ਇਹ ਕੀ ਹੈ ?
·
Assessment of Learning ਉਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਅੰਤ ’ਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ :
·
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ – ਉਸਦੀ ਮਾਪ
ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
- ਅੰਕ ਦੇਣ ਲਈ
- ਗ੍ਰੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
- ਪਾਸ/ਫੇਲ ਕਰਨ ਲਈ
- ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਈ
ਉਦਾਹਰਣ
- ਯੂਨਿਟ ਟੈਸਟ
- ਟਰਮ ਇਮਤਿਹਾਨ
- ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ
ਇੱਥੇ ਫੀਡਬੈਕ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਨਤੀਜਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਸਧਾਰਣ ਫਰਕ ਸਮਝੋ
- AfL ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ :
“ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ?” - AoL ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ :
“ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਿੱਖਿਆ ?”
4.
School-Based Assessment – ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ
ਇਹ ਕੀ ਹੈ ?
·
School-Based Assessment ਉਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ ਜੋ ਸਕੂਲ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਕਿ ਬੋਰਡ ਜਾਂ
ਬਾਹਰੀ ਏਜੰਸੀ।
ਇਸਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ ?
ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ:
- ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨ
- ਰੱਟਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ
- ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ
School-Based Assessment:
- ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁਲਾਂਕਣ
- ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂਚ
- ਅਸਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ
ਤਰੀਕੇ
- ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
- ਕਲਾਸ ਅਕਟੀਵਿਟੀ
- ਹੋਮਵਰਕ
- ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
- ਅਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ
ਫਾਇਦੇ
·
ਬੱਚਾ ਕੇਂਦਰਿਤ
·
ਦਬਾਅ ਘੱਟ
·
ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
5.
Continuous and Comprehensive Evaluation (CCE) – ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਸਮਝੋ
CCE
ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ:
·
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ
(A)
Continuous – ਲਗਾਤਾਰ
ਕੀ ਮਤਲਬ ?
- ਸਾਲ ਭਰ ਮੁਲਾਂਕਣ
- ਇਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨਹੀਂ
- ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੈਸਟ
ਇਸ ਨਾਲ:
- ਬੱਚੇ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟ
- ਸਿੱਖਣ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ
(B)
Comprehensive – ਸਮਗ੍ਰ
ਕੀ ਮਤਲਬ ?
ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ:
- ਗਿਆਨਾਤਮਕ (ਸੋਚ)
- ਭਾਵਨਾਤਮਕ (ਰਵੱਈਆ, ਮੁੱਲ)
- ਕ੍ਰਿਆਤਮਕ (ਕੌਸ਼ਲ, ਹੁਨਰ)
ਉਦਾਹਰਣ
- ਪੜ੍ਹਾਈ → Cognitive
- ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ → Affective
- ਖੇਡ, ਕਲਾ → Psychomotor
6.
CCE : Perspective (ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ)
CCE ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ:
- ਹਰ ਬੱਚਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ
- ਹਰ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਯੋਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਮਦਦ ਹੈ
7.
CCE : Practice (ਅਮਲ ਵਿੱਚ)
ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਕਲਾਸ ਨਿਰੀਖਣ
- ਨੋਟਸ ਬਣਾਉਣਾ
- ਫੀਡਬੈਕ ਦੇਣਾ
- ਪੋਰਟਫੋਲਿਓ ਰੱਖਣਾ
8. ਇਮਤਿਹਾਨ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ
·
Assessment for Learning = ਸੁਧਾਰ
·
Assessment of Learning = ਨਤੀਜਾ
·
School-Based Assessment = ਲਚੀਲਾ
·
CCE = ਲਗਾਤਾਰ + ਸਮਗ੍ਰ ਵਿਕਾਸ